ഭഗവദ്ഗീത · Arjuna Vishada Yogaഅദ്ധ്യായം 1, ശ്ലോകം 1 (1.1)

ഒരു ലളിതമായ ചോദ്യം, പക്ഷേ ഭാരമേറിയ ഭാഷ. പുറമേ നോക്കിയാൽ ഇതൊരു നേരിട്ടുള്ള ചോദ്യമാണ്: "യുദ്ധഭൂമിയിൽ എന്തു സംഭവിച്ചു?" എന്നാൽ നാല് വാക്കുകൾ ഇതിനെ സവിശേഷമാക്കുന്നു.

1. "ധർമ്മക്ഷേത്രേ" — ധർമ്മത്തിന്റെ ഭൂമി. ധൃതരാഷ്ട്രർ യുദ്ധഭൂമിയെ വെറും "കുരുക്ഷേത്രം" എന്നല്ല, "ധർമ്മക്ഷേത്രം" എന്നും വിളിക്കുന്നു. വൈദികകാലം മുതൽ കുരുക്ഷേത്രം ഒരു പവിത്രസ്ഥാനമായി കരുതപ്പെടുന്നു. മധുസൂദന സരസ്വതി തന്റെ ടീകയിൽ ആഴമേറിയ ഒരു കാര്യം പറയുന്നു: ധൃതരാഷ്ട്രരുടെ മനസ്സിൽ ഭയമുണ്ട്. പാണ്ഡവർ നേരത്തേ തന്നെ ധാർമ്മികരാണ്; ധർമ്മഭൂമിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ ഇരുപക്ഷത്തെയും ഹിംസ അധർമ്മമാണെന്ന് കരുതി അവർ യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ചാലും... അതേ പവിത്രഭൂമിയുടെ സ്വാധീനത്താൽ എന്റെ പുത്രന്മാരുടെ ഹൃദയം മാറി, ചതിയിലൂടെ നേടിയ രാജ്യം അവർ തിരികെ നൽകിയാലോ — അപ്പോൾ യുദ്ധമില്ലാതെ തന്നെ എന്റെ പുത്രന്മാർ "തോൽക്കും". അതായത് ധൃതരാഷ്ട്രരുടെ ആശങ്ക ധർമ്മമല്ല, തന്റെ പുത്രന്മാരുടെ രാജ്യമാണ്. ഇതൊരു വ്യാഖ്യാനമാണ്, എങ്കിലും ശ്ലോകത്തിലെ വാക്കുകളുമായി നന്നായി ചേരുന്നു.

2. "മാമകാഃ പാണ്ഡവാശ്ച" — "എന്റേവർ", "പാണ്ഡവർ". ഇതാണ് ഈ ശ്ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ സൂചന. പാണ്ഡവരും ധൃതരാഷ്ട്രരുടെ സഹോദരപുത്രന്മാരാണ് — അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുജൻ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കൾ. കുരുവംശത്തിന്റെ കണക്കിൽ ഇരുകൂട്ടരും "സ്വന്തം" ആണ്. എന്നിട്ടും ധൃതരാഷ്ട്രർ പറയുന്നു: "എന്റെ ആളുകളും, പാണ്ഡവരും." മധുസൂദന സരസ്വതി ഇതുതന്നെ പിടിക്കുന്നു: "മാമകർ എന്തു ചെയ്യുകയായിരുന്നു" എന്ന് മാത്രം ചോദിച്ചാൽ മതിയായിരുന്നു; പാണ്ഡവരുടെ പേര് വേറിട്ട് എടുത്തുപറയുന്നത് കാണിക്കുന്നത് പാണ്ഡവരോട് ധൃതരാഷ്ട്രരുടെ മനസ്സിൽ "മമത" (എന്റേതെന്ന ഭാവം) ഇല്ല എന്നാണ് — ഈ വേർതിരിവ് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദ്വേഷത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. മുഴുവൻ മഹാഭാരതദുരന്തത്തിന്റെയും വേര് ഈ എന്റേത്-അന്യന്റേത് എന്ന വേർതിരിവാണ്.

3. "യുയുത്സവഃ" — യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം. ഇരുപക്ഷവും യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെയാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്. യുദ്ധത്തിനുള്ള ആഗ്രഹമുണ്ടെന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രർക്ക് അറിയാം; എന്നിട്ടും "എന്തു ചെയ്തു?" എന്ന് ചോദിക്കുന്നു — കാരണം മറ്റെന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചിരിക്കാം എന്ന ഒരു പ്രതീക്ഷയോ ഭയമോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലുണ്ട്.

4. "സഞ്ജയ" — സംബോധന. മധുസൂദനൻ മനോഹരമായ ഒരു വ്യാഖ്യാനം നൽകുന്നു: സഞ്ജയൻ എന്ന പേരിന്റെ അർത്ഥം "നന്നായി ജയിച്ചവൻ" — അതായത് രാഗദ്വേഷങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ. രാജാവ് പറയുന്നതുപോലെ: "നീ നിഷ്പക്ഷനാണ്, ഒന്നും ഒളിക്കാതെ എന്നോട് സത്യം പറയൂ." ഇത് പേരിന്റെ വ്യാഖ്യാനമാണ്, ചരിത്രപരമായ അവകാശവാദമല്ല.

ഗീതയുടെ തുടക്കം ഒരു അന്ധന്റെ ചോദ്യത്തിൽ നിന്ന് എന്തുകൊണ്ട്? ധൃതരാഷ്ട്രർ ശാരീരികമായി അന്ധനാണ്, എന്നാൽ കഥ അദ്ദേഹത്തെ മറ്റൊരു അന്ധതയുടെ പേരിലും ഓർക്കുന്നു — പുത്രമോഹത്തിന്റെ അന്ധത. അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും ദുര്യോധനനെ അന്യായത്തിൽ നിന്ന് തടഞ്ഞില്ല. ഗീതയിലെ ആദ്യവാക്ക് "ധർമ്മം" ആണ്; ആദ്യചോദ്യം വരുന്നത് ധർമ്മം അറിയാമെങ്കിലും മോഹം കാരണം അത് കാണാൻ കഴിയാത്ത ഒരാളിൽ നിന്നാണ്. പല ആചാര്യന്മാരും ഇതിനെ ഗീതയുടെ ആദ്യസൂചനയായി കാണുന്നു: മോഹം മനുഷ്യനെ അന്ധനാക്കുന്നു — മുന്നോട്ട് അർജുനനും, മറ്റൊരു തരം മോഹത്തിൽ, മങ്ങിയ ദൃഷ്ടിക്ക് ഇരയാകും. (ഈ വായന ഞങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനമാണ്; ശ്ലോകം സ്വയം ഈ താരതമ്യം നടത്തുന്നില്ല.)

എന്ത് ശ്രദ്ധിക്കണം: ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രർ ഒരു ഉപദേശവും നൽകുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ വാക്കുകളാണ് — അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭയത്തോടും പക്ഷപാതത്തോടും കൂടിയവ. അതിനാൽ "ധർമ്മക്ഷേത്രം" എന്ന വാക്കിൽ നിന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രർ ധർമ്മത്തിന്റെ പക്ഷത്താണ് നിൽക്കുന്നതെന്ന നിഗമനത്തിലെത്തരുത്.