അദ്ധ്യായം 1അര്ജുനവിഷാദയോഗഃArjuna Vishada Yoga

കുരുക്ഷേത്രമെന്ന ധർമ്മഭൂമിയിൽ ഇരു സൈന്യങ്ങളും നേർക്കുനേർ നിൽക്കുന്നു. കൊട്ടാരത്തിലിരിക്കുന്ന അന്ധനായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രർ തന്റെ സാരഥിയായ സഞ്ജയനോട് ചോദിക്കുന്നു — "എന്റെ പുത്രന്മാരും പാണ്ഡവരും എന്തു ചെയ്തു?" (1.1). "എന്റെ" എന്നും "പാണ്ഡവർ" എന്നുമുള്ള ആ വേർതിരിവിൽ തന്നെ മുഴുവൻ ദുരന്തത്തിന്റെയും വേര് കാണാം.

സഞ്ജയൻ വിവരണം ആരംഭിക്കുന്നു. പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ കണ്ട് ദുര്യോധനൻ ഗുരുവായ ദ്രോണരുടെ അടുത്തുചെല്ലുന്നു; കുത്തുവാക്കുകൾ നിറഞ്ഞ ഭാഷയിൽ ഇരു സൈന്യങ്ങളിലെയും യോദ്ധാക്കളെ എണ്ണിപ്പറയുന്നു (1.2–1.9). അവന്റെ വാക്കുകളിൽ അഹങ്കാരവുമുണ്ട്, ഒളിപ്പിച്ച ആശങ്കയുമുണ്ട് — "നമ്മുടെ സൈന്യം ഭീഷ്മരാൽ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്, അവരുടേത് ഭീമനാൽ" (1.10) — എല്ലാവരോടും ഭീഷ്മരെ സംരക്ഷിക്കാൻ അവൻ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു (1.11). ദ്രോണർ മൗനം പാലിക്കുന്നു.

ദുര്യോധനന്റെ ഉത്സാഹം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഭീഷ്മർ സിംഹനാദം മുഴക്കി ശംഖം ഊതുന്നു; കൗരവസൈന്യത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നു (1.12–1.13). മറുപടിയായി, വെള്ളക്കുതിരകളെ പൂട്ടിയ രഥത്തിലിരിക്കുന്ന കൃഷ്ണനും അർജുനനും, തുടർന്ന് എല്ലാ പാണ്ഡവയോദ്ധാക്കളും പേരുകേട്ട തങ്ങളുടെ ശംഖങ്ങൾ ഊതുന്നു (1.14–1.18). പാണ്ഡവരുടെ ശംഖനാദം കൗരവരുടെ ഹൃദയം പിളർക്കുന്നു (1.19).

ഇപ്പോൾ ദൃശ്യം അർജുനനിൽ ഉറയ്ക്കുന്നു. ഉത്സാഹത്തോടെ വില്ലെടുത്ത് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണനോട് പറയുന്നു: ആരോടാണ് യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് കാണാൻ രഥം ഇരു സൈന്യങ്ങൾക്കും നടുവിൽ കൊണ്ടുപോകൂ (1.20–1.23). കൃഷ്ണൻ രഥം കൃത്യമായി ഭീഷ്മരുടെയും ദ്രോണരുടെയും മുന്നിൽ നിർത്തി, ഗീതയിലെ തന്റെ ആദ്യവാക്യം പറയുന്നു: "പാർത്ഥാ, ഈ കുരുക്കളെ കാണുക" (1.24–1.25).

അർജുനൻ നോക്കുന്നു — അദ്ദേഹം കാണുന്നത് ശത്രുക്കളെയല്ല, ബന്ധങ്ങളെയാണ്: പിതൃതുല്യർ, പിതാമഹന്മാർ, ഗുരുക്കന്മാർ, മാതുലന്മാർ, സഹോദരന്മാർ, പുത്രന്മാർ, പൗത്രന്മാർ, മിത്രങ്ങൾ, ശ്വശുരന്മാർ — ഇരു സൈന്യങ്ങളിലും (1.26–1.27). ആഴമേറിയ കരുണയും വിഷാദവും അദ്ദേഹത്തെ വലയം ചെയ്യുന്നു (1.28). ശരീരം തളരുന്നു — അവയവങ്ങൾ ശിഥിലമാകുന്നു, വായ വരളുന്നു, വിറയൽ, ഗാണ്ഡീവം വഴുതുന്നു, മനസ്സ് ചുറ്റിത്തിരിയുന്നു (1.29–1.30).

തുടർന്ന് അർജുനൻ യുക്തികൾ നിരത്തുന്നു: ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു ശ്രേയസ്സുമില്ല (1.31); ജയവും രാജ്യവും സുഖവും വേണ്ട — ഇവയെല്ലാം ആർക്കുവേണ്ടിയാണോ ആഗ്രഹിച്ചത്, അവർ തന്നെയാണ് മുന്നിൽ (1.32–1.34); അവർ എന്നെ കൊന്നാലും ഞാൻ കൊല്ലുകയില്ല (1.35); ആതതായികളെ കൊല്ലുന്നതിലും പാപമുണ്ട് (1.36–1.37); ലോഭത്താൽ അന്ധരായ അവർ ദോഷം കാണുന്നില്ലെങ്കിലും നാം കാണുന്നു (1.38–1.39). കുലനാശത്താൽ കുലധർമ്മം നശിക്കും, അധർമ്മം പടരും, സമൂഹത്തിനും പൂർവ്വികർക്കും പതനം സംഭവിക്കും (1.40–1.44). ഒടുവിൽ അർജുനൻ തന്നെക്കുറിച്ചുതന്നെ വിലപിക്കുന്നു (1.45); ആയുധമില്ലാതെ കൊല്ലപ്പെടുന്നതാണ് ഭേദമെന്ന് നിശ്ചയിക്കുന്നു (1.46). സഞ്ജയൻ പറയുന്നു: ശോകത്താൽ വ്യാകുലമായ മനസ്സോടെ അർജുനൻ അമ്പോടുകൂടിയ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച് രഥത്തിൽ ഇരുന്നു (1.47).

ഒരു ഉത്തരവുമില്ലാതെ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു. ചോദ്യം ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നു; ഉത്തരം അടുത്ത അധ്യായം മുതൽ ആരംഭിക്കും.