ഭഗവദ്ഗീത · Arjuna Vishada Yogaഅദ്ധ്യായം 1, ശ്ലോകം 32 (1.32)

മൂന്ന് കാര്യങ്ങളുടെ ത്യാഗം — വിജയം, രാജ്യം, സുഖം. യുദ്ധം ഏതിനുവേണ്ടിയാണോ നടക്കുന്നത്, അതെല്ലാം അർജുനൻ ഓരോന്നായി നിരാകരിക്കുന്നു: ജയം (വിജയം), ഭരണം (രാജ്യം), സൗഖ്യം (സുഖം). പിന്നെ ഒരു ചുവട് കൂടി മുന്നോട്ട് — jīvitena vā: "ജീവിതം കൊണ്ടുപോലും എന്ത്?" അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഷാദം എത്ര ആഴമേറിയതാണെന്ന് ഈ വാക്യം കാണിക്കുന്നു — ജീവിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം പോലും ഉലയുകയാണ്.

മധുസൂദനന്റെ യുക്തി — "വിശപ്പില്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷണം എന്തിന് പാകം ചെയ്യണം?" മധുസൂദനൻ മനോഹരമായ ഒരു ഉദാഹരണം നൽകുന്നു: ഏതൊരു കർമ്മത്തിലും പ്രവൃത്തിക്കുള്ള (ഏർപ്പെടുന്നതിനുള്ള) കാരണം ഫലത്തോടുള്ള ആഗ്രഹമാണ്. ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ എന്തിന് പാചകത്തിൽ ഏർപ്പെടണം? അതുപോലെ, എനിക്ക് ജയവും രാജ്യവും സുഖവും വേണമെന്ന ആഗ്രഹം തന്നെയില്ലെങ്കിൽ, അവയുടെ സാധനമായ യുദ്ധത്തിൽ എന്തിന് ഏർപ്പെടണം? ഇതാണ് അർജുനന്റെ യുക്തിയുടെ സാരം.

വനവാസത്തിന്റെ സന്ദർഭം. മധുസൂദനൻ അർജുനന്റെ മനസ്സിലെ മറ്റൊരു കാര്യവും പറയുന്നു: "രാജ്യവും ഭോഗവും കൗരവരുടെ മേലുള്ള വിജയവും ഇല്ലാതെയും നാം വനത്തിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട് ലോകത്താൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട ജീവിതം നയിക്കുകയായിരുന്നു — പിന്നെ ഇവയുടെ ആവശ്യമെന്ത്?" പാണ്ഡവർ 13 വർഷം രാജ്യമില്ലാതെ ജീവിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു.

ഇത് വൈരാഗ്യമാണോ? പുറമേ നോക്കിയാൽ അർജുനന്റെ വാക്കുകൾ ഒരു മഹാവൈരാഗിയുടേതുപോലെ തോന്നും — "എനിക്ക് ഒന്നും വേണ്ട." എന്നാൽ ഗീതാപാരമ്പര്യത്തിൽ ഈ ചോദ്യം ഉയർത്തപ്പെടുന്നു: ഇത് യഥാർത്ഥ വൈരാഗ്യമാണോ (ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ത്യാഗം), അതോ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഉദാസീനതയോ? യഥാർത്ഥ വൈരാഗ്യം ശാന്തവും സ്ഥിരവുമാണ്; അർജുനന്റെ "വൈരാഗ്യം" വന്നത് വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളോടും ചുറ്റിത്തിരിയുന്ന മനസ്സോടുമൊപ്പമാണ് (1.29–1.30). കൃഷ്ണൻ മുന്നോട്ട് ഈ വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കും. (ഈ വിശകലനം ടീകാപാരമ്പര്യത്തിന്റെ വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാടിനെ ആധാരമാക്കിയ ഞങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനമാണ്.)