ഭഗവദ്ഗീത · Arjuna Vishada Yogaഅദ്ധ്യായം 1, ശ്ലോകം 16 (1.16)
മൂല സംസ്കൃതം · സഞ്ജയഃ
അനന്തവിജയം രാജാ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ
നകുലഃ സഹദേവശ്ച സുഘോഷമണിപുഷ്പകൌ
॥ 1.16 ॥
anantavijayaṃ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
nakulaḥ sahadevaśca sughoṣamaṇipuṣpakau
പരിഭാഷ
"കുന്തീപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരരാജാവ് അനന്തവിജയം എന്ന ശംഖം ഊതി; നകുലനും സഹദേവനും സുഘോഷം, മണിപുഷ്പകം എന്നീ ശംഖങ്ങൾ ഊതി."
ഭാവാർത്ഥം
"രാജാവ്" യുധിഷ്ഠിരൻ. സഞ്ജയൻ യുധിഷ്ഠിരനെ "രാജാവ്" എന്ന് വിളിക്കുന്നു — 1.2-ൽ ദുര്യോധനനെയും "രാജാവ്" എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. രണ്ട് രാജാക്കന്മാർ, ഒരു രാജ്യം. സഞ്ജയന്റെ ഈ പദതിരഞ്ഞെടുപ്പ് (മനഃപൂർവ്വമായാലും അല്ലെങ്കിലും) സംഘർഷത്തിന്റെ മൂലത്തെ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു: രാജ്യത്തിന്റെ അവകാശം ആർക്കാണ്?
മധുസൂദനന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വിശേഷണങ്ങളുടെ സന്ദേശം:
- കുന്തീപുത്രൻ: മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്ത് ധർമ്മദേവനെ ആരാധിച്ചാണ് കുന്തി യുധിഷ്ഠിരനെ നേടിയത് — അതായത് യുധിഷ്ഠിരൻ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ ആണ്.
- രാജാവ്: അദ്ദേഹം രാജസൂയയാഗം ചെയ്തിരുന്നു, അതിനാൽ അദ്ദേഹം പ്രമുഖരാജാവാണ്.
- യുധിഷ്ഠിരൻ: പേരിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ "യുദ്ധത്തിൽ സ്ഥിരൻ" എന്നാണ്. മധുസൂദനൻ: യുദ്ധത്തിൽ ഇവർ തന്നെ സ്ഥിരരായി നിൽക്കും, വിജയത്തിന്റെ പങ്കാളികളാകും; ഇവരുടെ എതിരാളികൾ സ്ഥിരരായി നിൽക്കില്ല.
ശംഖത്തിന്റെ പേര് "അനന്തവിജയം". അന്തമില്ലാത്ത വിജയം — യുധിഷ്ഠിരന്റെ ധർമ്മത്തെ ആധാരമാക്കിയ വിജയത്തിന്റെ സൂചനയായി കരുതാം. ഇത് പേരിന്റെ അർത്ഥമാണ്; ശ്ലോകം സ്വയം ഇതിനെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നില്ല.
നകുലനും സഹദേവനും. മാദ്രിയുടെ ഇരട്ടപ്പുത്രന്മാർ, ഏറ്റവും ഇളയ പാണ്ഡവർ. അവരെ ഒന്നിച്ച് വർണ്ണിക്കുന്നത് അവർ ഇരട്ടകളാണെന്നതിന് അനുയോജ്യമാണ്. ശംഖങ്ങൾ — സുഘോഷം (മധുരനാദം), മണിപുഷ്പകം (മണിപുഷ്പം പോലെ മനോഹരം).
AI-assisted draft translation — under review.