ഭഗവദ്ഗീത · Arjuna Vishada Yogaഅദ്ധ്യായം 1, ശ്ലോകം 40 (1.40)

അർജുനന്റെ യുക്തി — സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തറയ്ക്കുള്ള ആഘാതം. യുദ്ധം വ്യക്തികളെ മാത്രമല്ല കൊല്ലുന്നതെന്ന് അർജുനൻ പറയുന്നു; കുടുംബത്തെയും സമൂഹത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാരമ്പര്യങ്ങളെയും അത് കൊല്ലുന്നു. മധുസൂദനൻ ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനരീതി പറയുന്നു: കുലധർമ്മങ്ങൾ നശിക്കുന്നത് അവ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരുടെ അഭാവത്തിലാണ്. യജ്ഞവും സംസ്കാരങ്ങളും പാരമ്പര്യങ്ങളും നിർവ്വഹിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ മരിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മപാലനം നിലയ്ക്കുന്നു; ബാക്കിയുള്ളവരെ — കുട്ടികൾ മുതലായവരെ — മുഴുവൻ കുലത്തെയും അധർമ്മം വലയം ചെയ്യുന്നു.

ഒരു പ്രായോഗികസത്യം. ഈ യുക്തിക്കു പിന്നിൽ ആഴമേറിയ ഒരു പ്രായോഗികകാര്യമുണ്ട്: പാരമ്പര്യങ്ങൾ പുസ്തകങ്ങളിലെന്നതിനെക്കാൾ ആളുകളിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. ഒരു തലമുറ മുഴുവൻ യുദ്ധത്തിൽ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അവരോടൊപ്പം ജ്ഞാനവും കഴിവുകളും കഥകളും ആചാരങ്ങളും ധാർമ്മികമര്യാദകളും പോകുന്നു. കുട്ടികളെ പഠിപ്പിക്കാൻ ആരും ബാക്കിയില്ലാതാകുന്നു.

ശ്രീധരന്റെ സൂചന: ശ്രീധരസ്വാമി ഈ ശ്ലോകത്തിലെ "അധർമ്മോऽഭിഭവതി" എന്നതിനെ മാനസദോഷം (മനസ്സിന്റെ ദോഷം) എന്ന് വിളിക്കുന്നു — അതായത് ആദ്യത്തെ പതനം മനസ്സിന്റെയും മൂല്യങ്ങളുടെയുമാണ്.

ഇത് അർജുനന്റെ യുക്തിയാണ്. ഈ ശ്ലോകത്തിലെയും അടുത്ത നാല് ശ്ലോകങ്ങളിലെയും (1.41–1.44) എല്ലാ ചിന്തകളും അർജുനന്റേതാണ് — അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം ധാരണയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തെ സാമൂഹിക-ധാർമ്മിക കാഴ്ചപ്പാടും അനുസരിച്ചുള്ളവ. കൃഷ്ണൻ ഇവയ്ക്ക് മറ്റൊരു തലത്തിലാണ് ഉത്തരം നൽകുക. ഈ കാര്യം തുടർന്നുള്ള ശ്ലോകങ്ങളിൽ ഏറെ പ്രധാനമാകും.