ഭഗവദ്ഗീത · Arjuna Vishada Yogaഅദ്ധ്യായം 1, ശ്ലോകം 47 (1.47)

വില്ലുയർത്തുന്നതു മുതൽ താഴെ വയ്ക്കുന്നതു വരെ. 1.20-ൽ — dhanur udyamya — വില്ലുയർത്തി. 1.30-ൽ — gāṇḍīvaṃ sraṃsate — ഗാണ്ഡീവം വഴുതുന്നു. ഇപ്പോൾ — visṛjya saśaraṃ cāpam — അമ്പോടുകൂടിയ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ചു. മുഴുവൻ അധ്യായവും ഈ ഒരൊറ്റ ചിത്രത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നു.

നിൽപ്പിൽ നിന്ന് ഇരിപ്പിലേക്ക്. മധുസൂദനൻ ഒരു സൂക്ഷ്മകാര്യം പറയുന്നു: മുമ്പ് അർജുനൻ യുദ്ധത്തിനും കാണുന്നതിനുമായി എഴുന്നേറ്റു നിന്നിരുന്നു; ഇപ്പോൾ രഥത്തിന്റെ ഉപസ്ഥത്തിൽ (ഇരിപ്പിടത്തിൽ) ഇരുന്നുപോയി. നിൽക്കൽ — ഒരുക്കം, സങ്കല്പം. ഇരുന്നുപോകൽ — തോൽവി, തളർച്ച. ശരീരത്തിന്റെ നില മനസ്സിന്റെ അവസ്ഥയുടെ കണ്ണാടിയാണ്. ഓർക്കുക — "വിഷാദം" എന്നതിന്റെ മൂലമായ √sad എന്നതിനും "ഇരുന്നുപോകുക, മുങ്ങിപ്പോകുക" എന്നാണ് അർത്ഥം (1.28, 1.29). അർജുനൻ ഇപ്പോൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇരുന്നുപോയിരിക്കുന്നു.

"ശോകസംവിഗ്നമാനസഃ" — ശോകത്താൽ വ്യാകുലമായ മനസ്സ്. സഞ്ജയൻ ഒരൊറ്റ വാക്കിൽ അർജുനന്റെ മുഴുവൻ അവസ്ഥയും പറയുന്നു. Saṃvigna — വിറയ്ക്കുന്ന, ഇളകിമറിയുന്ന, വ്യാകുലമായ. മധുസൂദനൻ: śokena saṃvignaṃ pīḍitaṃ mānasaṃ yasya — ശോകത്താൽ പീഡിതമായ മനസ്സുള്ളവൻ.

രാമാനുജാചാര്യരുടെ സാരം. രാമാനുജാചാര്യർ മുഴുവൻ അധ്യായത്തിന്റെയും സാരം ഈ അവസാനദൃശ്യത്തിൽ നൽകുന്നു: മഹാമനസ്കനും, പരമകാരുണികനും, ദീർഘബന്ധങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവനും, പരമധാർമ്മികനുമായ പാർത്ഥൻ — അരക്കില്ലം പോലുള്ള ഭയങ്കരമായ വധശ്രമങ്ങളാൽ അദ്ദേഹവും സഹോദരന്മാരും ആവർത്തിച്ച് ചതിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, പരമപുരുഷൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായിയുമായിരുന്നു — അങ്ങയുടെ ആളുകൾ മരിക്കാൻ പോകുന്നതു കണ്ട്, ബന്ധുസ്നേഹവും പരമകാരുണ്യവും ധർമ്മാധർമ്മഭയവും കൊണ്ട്, ശരീരമാകെ വിയർത്തുകുളിച്ച്, "ഒരു തരത്തിലും ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല" എന്ന് പറഞ്ഞ്, ബന്ധുവിയോഗത്തിന്റെ ആശങ്കയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ശോകത്താൽ വ്യാകുലമായ മനസ്സോടെ, അമ്പോടുകൂടിയ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച് രഥത്തിൽ ഇരുന്നു.

രാമാനുജാചാര്യരുടെ ഈ സാരത്തിൽ അർജുനനോടുള്ള ആഴമേറിയ ആദരമുണ്ട് — അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളോടും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേദനയോടും.

സഞ്ജയന്റെ ദൃഷ്ടി — ധൃതരാഷ്ട്രരും. ഓർക്കുക, ഇതെല്ലാം സഞ്ജയൻ ധൃതരാഷ്ട്രരെയാണ് കേൾപ്പിക്കുന്നത്. ധൃതരാഷ്ട്രർക്ക് ഇത് ഒരുപക്ഷേ ഒരു നിമിഷത്തെ പ്രതീക്ഷയായിരുന്നിരിക്കാം — "അർജുനൻ വില്ല് താഴെ വച്ചു!" എന്നാൽ കഥ അറിയുന്നവർക്കറിയാം ഇത് അവസാനമല്ല, തുടക്കമാണെന്ന്.

അധ്യായത്തിന്റെ അവസാനം — ഒരു ചോദ്യവും. ഒന്നാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നത് അർജുനൻ ഇരുന്നുപോകുന്നതിലാണ് — ഒരു പരിഹാരവുമില്ലാതെ. കൃഷ്ണൻ ഇതുവരെ ഒരു ഉപദേശം പോലും നൽകിയിട്ടില്ല. ഗീതയുടെ മുഴുവൻ ജ്ഞാനവും ഇരുന്നുപോയ, തകർന്ന, സത്യസന്ധനായ ഈ യോദ്ധാവിന്റെ മുന്നിൽ തുറക്കപ്പെടുന്നു.