Bhagavad Gita · Akshara Brahma YogaAdhyaay 8, Shloka 1 (8.1)
Mool Sanskrit · अर्जुनः
अर्जुन उवाच
किं तद् ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते
॥ 8.1 ॥
kiṃ tad brahma kimadhyātmaṃ kiṃ karma puruṣottama
adhibhūtaṃ ca kiṃ proktamadhidaivaṃ kimucyate
Anuvaad
"Arjuna bole: He Purushottam, woh brahm kya hai? Adhyaatm kya hai? Karm kya hai? Adhibhoot kise kaha gaya hai, aur adhidaiv kise kehte hain?"
Bhaavaarth
Saat prashn (8.1–8.2): (1) brahm, (2) adhyaatm, (3) karm, (4) adhibhoot, (5) adhidaiv, (6) adhiyagya — kaun aur kaise, (7) prayaan-kaal mein aap kaise jaane jaate hain.
Shankaracharya. Dono shlokon ko ek saath padhte hain; Krishna eṣāṃ praśnānāṃ yathā-kramaṃ nirṇayāya — in prashnon ka kram se nirnay karte hain.
Aacharya Ramanuja — kis adhikaari ka kaun sa prashn. Jarā-maraṇa-mokṣāya bhagavantam āśritya yatamānānāṃ jñātavyatayā uktaṃ tad brahma adhyātmaṃ ca karma ca kim — jaraa-maran se mukti chaahne walon (kaivalyaarthi) ke jaanne yogya brahm, adhyaatm, karm kya hain; aiśvaryārthināṃ jñātavyam adhibhūtam adhidaivaṃ ca kim — aishvaryaarthiyon ke jaanne yogya adhibhoot-adhidaiv kya; trayāṇāṃ jñātavyaḥ adhiyajña-śabda-nirdiṣṭaś ca kaḥ — teeno ke jaanne yogya adhiyagya kaun; aur prayāṇa-kāle ca ebhiḥ tribhiḥ niyatātmabhiḥ kathaṃ jñeyaḥ asi — in teeno dwaara prayaan-kaal mein aap kaise jaane jaate hain.
Antar: Ramanuja prashnon ko 7.29–7.30 ke teen adhikaariyon mein baant-te hain; Shankara unhe ek saamaanya prashn-shrinkhala maante hain.