Bhagavad Gita · Akshara Brahma YogaAdhyaay 8, Shloka 12 (8.12)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च
मूर्ध्न्याधायाऽऽत्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्
॥ 8.12 ॥
sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca
mūrdhnyādhāyā''tmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām
Anuvaad
"Sab (indriya-)dwaaron ko sanyamit karke, man ko hriday mein rok kar, apne praan ko murdha (sir ke shikhar) mein sthaapit karke, yog-dhaarana mein sthit ho kar — (8.13 se jaari)"
Bhaavaarth
Shankaracharya. Sarva-dvārāṇi … upalabdhau tāni sarvāṇi saṃyamya — upalabdhi (gyaan) ke sab dwaar band; manaḥ hṛdi hṛdaya-puṇḍarīke nirudhya … niṣpracāram āpādya — man ko hriday-kamal mein rok kar nishchal; hṛdayāt ūrdhva-gāminyā nāḍyā ūrdhvam āruhya mūrdhni ādhāya ātmanaḥ prāṇam — hriday se upar jaane wali naadi se chadh kar praan murdha mein.
Aacharya Ramanuja (8.12–8.13 sanyukt). Sarvāṇi śrotrādīni indriyāṇi jñāna-dvāra-bhūtāni saṃyamya sva-vyāpārebhyo vinivartya — gyaan ke dwaar roopi indriyon ko unke kaam se lautaa kar; hṛdaya-kamala-niviṣṭe mayi akṣare mano nirudhya — hriday-kamal mein sthit mujh akshar mein man rok kar; yogākhyāṃ dhāraṇām āsthitaḥ mayi eva niścalāṃ sthitim — mujhmein hi nishchal sthiti.
Antar: Ramanuja hriday mein Bhagavan (akshar) par man tikaane par zor dete hain; Shankara naadi-maarg ki vidhi par.