ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Arjuna Vishada Yogaଅଧ୍ୟାୟ 1, ଶ୍ଳୋକ 42 (1.42)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଅର୍ଜୁନଃ
ସଙ୍କରୋ ନରକାୟୈବ କୁଲଘ୍ନାନାଂ କୁଲସ୍ଯ ଚ
ପତନ୍ତି ପିତରୋ ହ୍ଯେଷାଂ ଲୁପ୍ତପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିୟାଃ
॥ 1.42 ॥
saṅkaro narakāyaiva kulaghnānāṃ kulasya ca
patanti pitaro hyeṣāṃ luptapiṇḍodakakriyāḥ
ଅନୁବାଦ
"(ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅନୁସାରେ) ଏହି ସଙ୍କର କୁଳ-ନାଶକାରୀ ଓ କୁଳ — ଉଭୟଙ୍କୁ ନରକ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ; ଏବଂ ଏମାନଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ, ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଜଳ-ତର୍ପଣର କ୍ରିୟା ଲୁପ୍ତ ହୋଇଯିବାରୁ, (ନିଜ ଲୋକରୁ) ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।"
ଭାବାର୍ଥ
ତିନି ପିଢ଼ିର ଭୟ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଏବେ ପିଢ଼ି ପାର କରିଯାଏ: (1) ଯେଉଁମାନେ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ (କୁଳଘ୍ନ), (2) ଯେଉଁ କୁଳ ବଞ୍ଚିବ, ଏବଂ (3) ଯେଉଁ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ମଧୁସୂଦନ ସରସ୍ୱତୀ: ନରକ-ପାତ କେବଳ କୁଳଘ୍ନମାନଙ୍କର ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କର ମଧ୍ୟ — କାରଣ ପୁଅ ଆଦି କର୍ତ୍ତା ନ ରହିବାରୁ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳର କ୍ରିୟା ଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ପରମ୍ପରାର ସନ୍ଦର୍ଭ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଏକ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ: ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ସଦ୍ଗତି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ-କର୍ମ ସହ ଯୋଡ଼ା। ଯେତେବେଳେ ପରିବାରର ପୁରୁଷମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମରିଯିବେ, ସେତେବେଳେ ଏହି କ୍ରିୟା କିଏ କରିବ? ଏହା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମୟର ଏକ ଗଭୀର ଧାର୍ମିକ ଚିନ୍ତା ଥିଲା — ପିଢ଼ିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସମ୍ପର୍କ।
ଏହା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି। 1.40ରୁ 1.44 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଅର୍ଜୁନଙ୍କର। କୃଷ୍ଣ ଏଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ବିଧି ଉପରେ ତର୍କ କରି ନୁହେଁ, ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଦେବେ — ଆତ୍ମାର ଅବିନାଶିତା ଓ ସ୍ୱଧର୍ମ ଆଧାରରେ (ଅଧ୍ୟାୟ 2)।
ବ୍ୟାପକ ମାନବୀୟ ଅର୍ଥ। ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ପଛରେ ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବ ଅଛି: ଆମେ ନିଜ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତି ଓ ସମ୍ମାନକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଯୁଦ୍ଧ ସେହି ସୂତାକୁ ଛିଣ୍ଡାଇଦିଏ।
AI-assisted draft translation — under review.