Bhagavad Gita · Jnana Karma Sannyasa YogaAdhyaay 4, Shloka 14 (4.14)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते
॥ 4.14 ॥
na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā
iti māṃ yo'bhijānāti karmabhirna sa badhyate
Anuvaad
"Mujhe karm nahin lipte, na meri karm-phal mein laalsa hai — is prakaar jo mujhe jaanta hai, woh karmon se nahin bandhta."
Bhaavaarth
Do kaaran — aur ek phal. (1) Karm lipte nahin; (2) phal ki laalsa nahin; (3) jo aisa jaane, woh bhi mukt.
Shankaracharya — ahankaar aur laalsa ka abhaav. Na māṃ tāni karmāṇi limpanti deha-ādy-ārambhakatvena ahaṅkārābhāvāt — ahankaar na hone se karm mujhe nahin baandhte (naya shareer nahin banaate); na ca … spṛhā tṛṣṇā. Jo sansaari "main karta" ka abhimaan aur phal ki laalsa rakhte hain, unhe karm baandhte hain. Aur yaḥ anyo 'pi mām ātmatvena abhijānāti "nāhaṃ kartā na me karma-phale spṛhā" iti saḥ karmabhiḥ na badhyate — jo koi bhi mujhe apni aatma ke roop mein jaanta hai — "main karta nahin, mujhe phal ki laalsa nahin" — woh bhi karmon se nahin bandhta.
Aacharya Ramanuja — srishti ki vividhta jeevon ke karm se. Na mat-prayuktāni imāni deva-manuṣyādi-vaicitryāṇi, sṛjyānāṃ puṇya-pāpa-rūpa-karma-viśeṣa-prayuktāni — dev, manushya aadi ki yeh vividhta mere kaaran nahin, rache jaane wale jeevon ke apne punya-paap karmon ke kaaran hai. Isliye vividhta ke liye main karta nahin. Woh Brahmasootra (2.1.34) uddhrit karte hain — vaiṣamya-nairghṛṇye na sāpekṣatvāt — Ishvara par asamaanta aur kroorta ka dosh nahin, kyonki srishti (jeevon ke karm ki) apeksha rakhti hai; aur Vishnu Purana (1.4.51–52) — Bhagavan srishti ke nimitta-mātra (keval nimitt-kaaran) hain, vividhta ka pradhaan kaaran jeevon ki prācīna-karma-śaktayaḥ — purani karm-shaktiyaan hain.