Bhagavad Gita · Jnana Vijnana YogaAdhyaay 7, Shloka 16 (7.16)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन
आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ
॥ 7.16 ॥
caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino'rjuna
ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha
Anuvaad
"He Arjun, chaar prakaar ke punyaatma log mujhe bhajte hain — aart (sankat mein), jigyaasu, arthaarthi (zaroorat/samriddhi chaahne wala), aur gyaani, he Bharatshreshth."
Bhaavaarth
Shankaracharya. Ārtaḥ ārti-parigṛhītaḥ taskara-vyāghra-rogādinā abhibhūtaḥ āpannaḥ — chor, baagh, rog aadi se ghira, sankat mein; jijñāsuḥ bhagavat-tattvaṃ jñātum icchati; arthārthī dhana-kāmaḥ; jñānī viṣṇoḥ tattvavit.
Aacharya Ramanuja — alag paribhashaayein. Ārtaḥ pratiṣṭhā-hīno bhraṣṭaiśvaryaḥ punas tat-prāpti-kāmaḥ — pratishtha ya aishvarya kho chuka, phir paana chaahta; arthārthī aprāptaiśvaryatayā aiśvarya-kāmaḥ — jise aishvarya mila nahin, use chaahta; tayoḥ mukha-bheda-mātram … eka eva adhikāraḥ — dono mein sirf roop ka bhed, adhikaar ek. Jijñāsuḥ prakṛti-viyuktātma-svarūpāvāptīcchuḥ — prakriti se mukt aatma-svaroop paane ka ichchhuk (kaivalya-arthi); jñānī … bhagavac-cheṣataika-rasātma-svarūpa-vit … bhagavantaṃ prepsuḥ — jo jaanta hai ki aatma ka saar Bhagavan ka shesh hona hai, aur Bhagavan ko hi paana chaahta.
Antar: Shankara — jigyaasu = Bhagavat-tattva ka jigyaasu; Ramanuja — jigyaasu = aatma-kaivalya chaahne wala. Ramanuja aart aur arthaarthi ko ek shreni maante hain.