श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Akshara Brahma YogaAdhyaay 8, Shloka 10 (8.10)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

प्रयाणकाले मनसाऽचलेन
भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव
भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक्
स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम्
॥ 8.10 ॥

prayāṇakāle manasā'calena
bhaktyā yukto yogabalena caiva
bhruvormadhye prāṇamāveśya samyak
sa taṃ paraṃ puruṣamupaiti divyam

Anuvaad

"(8.9 ke saath) — mrityu ke samay achal man se, bhakti aur yog-bal se yukt ho kar, bhauhon ke beech praan ko bhali-bhaanti tikaa kar, woh us param divya purush ko prapt hota hai."

Bhaavaarth

Shankaracharya. Yoga-balaṃ samādhija-saṃskāra-pracaya-janita-citta-sthairya-lakṣaṇaṃ — samaadhi se bane sanskaaron ke sanchay se chitt ki sthirta — yahi yog-bal; vidhi: pūrvaṃ hṛdaya-puṇḍarīke vaśīkṛtya cittaṃ tataḥ ūrdhva-gāminyā nāḍyā bhūmi-jaya-krameṇa bhruvoḥ madhye prāṇam āveśya — pehle hriday-kamal mein chitt ko vash mein kar ke, phir upar jaane wali naadi se, bhoomi-jay ke kram se, praan ko bhauhon ke beech; apramattaḥ san — saavdhaan ho kar.

Aacharya Ramanuja (8.9–8.10 sanyukt). Aharahaḥ abhyasyamāna-bhakti-yukta-yoga-balena ārūḍha-saṃskāratayā acalena manasā prayāṇa-kāle bhruvoḥ madhye prāṇam āveśya — roz ke bhakti-yukt yog ke bal se jame sanskaar ke kaaran achal man se, mrityu-kaal mein bhauhon ke beech praan sthaapit kar; sa tam eva upaiti tad-bhāvaṃ yāti tat-samānaiśvaryo bhavati — woh usi ko paata hai, uske samaan aishvarya wala hota hai. Atha kaivalyārthināṃ smaraṇa-prakāram āha — ab kaivalyaarthi ki smaran-vidhi (8.11–8.13).

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein