ভগবদ্গীতা · Vibhuti Yogaঅধ্যায় 10, শ্লোক 19 (10.19)
মূল সংস্কৃত · শ্রীভগবান্
শ্রীভগবানুবাচ
হন্ত তে কথয়িষ্যামি দিব্যা হ্যাত্মবিভূতয়ঃ
প্রাধান্যতঃ কুরুশ্রেষ্ঠ নাস্ত্যন্তো বিস্তরস্য মে
॥ 10.19 ॥
hanta te kathayiṣyāmi divyā hyātmavibhūtayaḥ
prādhānyataḥ kuruśreṣṭha nāstyanto vistarasya me
অনুবাদ
শ্রীভগবান বললেন: "আচ্ছা, হে কুরুশ্রেষ্ঠ, আমি তোমাকে আমার দিব্য বিভূতিগুলি বলব — কিন্তু কেবল প্রধান প্রধানগুলি; কারণ আমার বিস্তারের কোনো শেষ নেই।"
ভাবার্থ
শঙ্করাচার্য। prādhānyataḥ yatra yatra pradhānā yā yā vibhūtiḥ tāṃ tāṃ pradhānāṃ … kathayiṣyāmi; aśeṣatas tu varṣaśatenāpi na śakyā vaktum — সম্পূর্ণটা তো একশো বছরেও বলা যায় না।
আচার্য রামানুজ। prādhānyaśabdena utkarṣo vivakṣitaḥ — প্রধান অর্থাৎ উৎকৃষ্ট (শ্রেষ্ঠ); jagati utkṛṣṭāḥ kāścana vibhūtīḥ vakṣyāmi; vibhūtitvaṃ nāma niyāmyatvam — বিভূতি হওয়া মানে ভগবানের নিয়ন্ত্রণে থাকা।
AI-assisted draft translation — under review.