श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 ફ્લિપબુકમાં વાંચો

ભગવદ્ ગીતા · Vibhuti Yogaઅધ્યાય 10, શ્લોક 42 (10.42)

મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્

અથવા બહુનૈતેન કિં જ્ઞાતેન તવાર્જુન
વિષ્ટભ્યાહમિદં કૃત્સ્નમેકાંશેન સ્થિતો જગત્
॥ 10.42 ॥

athavā bahunaitena kiṃ jñātena tavārjuna
viṣṭabhyāhamidaṃ kṛtsnamekāṃśena sthito jagat

અનુવાદ

"અથવા, હે અર્જુન, આટલું બધું વિસ્તારથી જાણીને તારે શું પ્રયોજન? હું આ સંપૂર્ણ જગતને મારા એક અંશથી ધારણ કરીને સ્થિત છું."

ભાવાર્થ

શંકરાચાર્ય. athavā bahunā etena evamādinā kiṃ jñātena tava arjuna syāt sāvaśeṣeṇa — અધૂરા જ્ઞાનથી શું; aśeṣataḥ tvam ucyamānam arthaṃ — હવે પૂરો અર્થ સાંભળ; viṣṭabhya viśeṣataḥ stambhanaṃ dṛḍhaṃ kṛtvā; ekāṃśena ekāvayavena ekapādena, sarvabhūtasvarūpeṇa; પ્રમાણ pādo'sya viśvā bhūtāni (તૈત્તિરીય આરણ્યક 3.12) — સર્વ પ્રાણીઓ તેનો એક પાદ.

આચાર્ય રામાનુજ. idaṃ cidacidātmakaṃ kṛtsnaṃ jagat kāryāvasthaṃ kāraṇāvasthaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ ca … yathā matsaṃkalpaṃ na ativarteta tathā mama mahimnaḥ ayutāyutāṃśena viṣṭabhya aham avasthitaḥ — ચેતન-અચેતન, સ્થૂળ-સૂક્ષ્મ આખું જગત મારા સંકલ્પનું ઉલ્લંઘન ન કરે, એમ હું મારા મહિમાના દસ હજારના દસ હજારમા અંશથી તેને ધારણ કરું છું; પ્રમાણ વિષ્ણુ પુરાણ 1.9.53: yasyāyutāyutāṃśāṃśe viśvaśaktir iyaṃ sthitā.

મધુસૂદન સરસ્વતી. tasmāt kim anena paricchinnadarśanena sarvatra maddṛṣṭim eva kuru — તેથી સીમિત (એક એક વસ્તુના) દર્શનથી શું; દરેક જગ્યાએ મને જ જો. અને અંતે એક ભક્તિ-શ્લોક ઉમેરે છે — ભગવાનનાં ચરણકમળના મકરંદનો આસ્વાદ.

શ્રીધર સ્વામી. athavā kim anena paricchinnajñānena sarvatra samadṛṣṭim eva kuru — ટુકડાઓના જ્ઞાનથી શું; સર્વત્ર સમદૃષ્ટિ રાખ.

મધ્વાચાર્ય. "કિમ્" (શો લાભ)નો અર્થ વિભૂતિજ્ઞાનને વ્યર્થ કહેવું નથી: vakṣyamāṇaprādhānyajñāpanārthaṃ na tūktaniṣphalatvajñānāya — આગળ કહેવાની વાતની પ્રધાનતા બતાવવા માટે, કહેલી વાતને નિષ્ફળ કહેવા માટે નહીં. અને 6.30નું સ્મરણ: yo māṃ paśyati sarvatra.

અભિનવગુપ્ત. 10.42માં abhedam evopasaṃharati — અંતે અભેદ (એકતા)નો ઉપસંહાર.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 ફ્લિપબુકમાં વાંચો ✉ સુધારો સૂચવો