ഭഗവദ്ഗീത · Vibhuti Yogaഅദ്ധ്യായം 10, ശ്ലോകം 42 (10.42)

ശങ്കരാചാര്യർ. athavā bahunā etena evamādinā kiṃ jñātena tava arjuna syāt sāvaśeṣeṇa — അപൂർണ്ണമായ അറിവുകൊണ്ട് എന്ത്; aśeṣataḥ tvam ucyamānam arthaṃ — ഇനി പൂർണ്ണമായ അർത്ഥം കേൾക്കുക; viṣṭabhya viśeṣataḥ stambhanaṃ dṛḍhaṃ kṛtvā; ekāṃśena ekāvayavena ekapādena, sarvabhūtasvarūpeṇa; പ്രമാണം pādo'sya viśvā bhūtāni (തൈത്തിരീയ ആരണ്യകം 3.12) — എല്ലാ പ്രാണികളും അവന്റെ ഒരു പാദം.

ആചാര്യ രാമാനുജൻ. idaṃ cidacidātmakaṃ kṛtsnaṃ jagat kāryāvasthaṃ kāraṇāvasthaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ ca … yathā matsaṃkalpaṃ na ativarteta tathā mama mahimnaḥ ayutāyutāṃśena viṣṭabhya aham avasthitaḥ — ചേതനവും അചേതനവും സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ ജഗത്ത് മുഴുവൻ എന്റെ സങ്കൽപ്പത്തെ ലംഘിക്കാതിരിക്കത്തക്കവിധം, എന്റെ മഹിമയുടെ പതിനായിരത്തിന്റെ പതിനായിരത്തിലൊന്ന് അംശംകൊണ്ട് ഞാൻ ഇതിനെ താങ്ങിനിർത്തുന്നു; പ്രമാണം വിഷ്ണുപുരാണം 1.9.53: yasyāyutāyutāṃśāṃśe viśvaśaktir iyaṃ sthitā.

മധുസൂദന സരസ്വതി. tasmāt kim anena paricchinnadarśanena sarvatra maddṛṣṭim eva kuru — അതുകൊണ്ട് പരിമിതമായ (ഓരോ വസ്തുവായുള്ള) ദർശനംകൊണ്ട് എന്ത്; എല്ലായിടത്തും എന്നെത്തന്നെ കാണുക. ഒടുവിൽ ഒരു ഭക്തിശ്ലോകവും ചേർക്കുന്നു — ഭഗവാന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിലെ മകരന്ദത്തിന്റെ ആസ്വാദനം.

ശ്രീധരസ്വാമി. athavā kim anena paricchinnajñānena sarvatra samadṛṣṭim eva kuru — കഷണങ്ങളായുള്ള അറിവുകൊണ്ട് എന്ത്; എല്ലായിടത്തും സമദൃഷ്ടി പുലർത്തുക.

മധ്വാചാര്യർ. "കിം" (എന്തു പ്രയോജനം) എന്നതിന്റെ അർത്ഥം വിഭൂതിജ്ഞാനം വ്യർത്ഥമാണെന്നു പറയലല്ല: vakṣyamāṇaprādhānyajñāpanārthaṃ na tūktaniṣphalatvajñānāya — ഇനി പറയുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യം കാണിക്കാനാണ്, പറഞ്ഞത് നിഷ്ഫലമാണെന്നു പറയാനല്ല. 6.30-ന്റെ സ്മരണയും: yo māṃ paśyati sarvatra.

അഭിനവഗുപ്തൻ. 10.42-ൽ abhedam evopasaṃharati — ഒടുവിൽ അഭേദത്തിൽ (ഏകത്വത്തിൽ) ഉപസംഹരിക്കുന്നു.