భగవద్గీత · Vibhuti Yogaఅధ్యాయం 10, శ్లోకం 42 (10.42)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
అథవా బహునైతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున
విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్నమేకాంశేన స్థితో జగత్
॥ 10.42 ॥
athavā bahunaitena kiṃ jñātena tavārjuna
viṣṭabhyāhamidaṃ kṛtsnamekāṃśena sthito jagat
అనువాదం
"అయినా, ఓ అర్జునా, ఇదంతా విస్తారంగా తెలుసుకుని నీకు ప్రయోజనం ఏమిటి? నేను ఈ సమస్త జగత్తును నా ఒక్క అంశంతో నిలిపి ఉన్నాను."
భావార్థం
శంకరాచార్యులు. athavā bahunā etena evamādinā kiṃ jñātena tava arjuna syāt sāvaśeṣeṇa — అసంపూర్ణ జ్ఞానంతో ఏమి ప్రయోజనం; aśeṣataḥ tvam ucyamānam arthaṃ — ఇప్పుడు పూర్తి అర్థం విను; viṣṭabhya viśeṣataḥ stambhanaṃ dṛḍhaṃ kṛtvā; ekāṃśena ekāvayavena ekapādena, sarvabhūtasvarūpeṇa; ప్రమాణం pādo'sya viśvā bhūtāni (తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం 3.12) — సర్వ ప్రాణులు ఆయన యొక్క ఒక పాదం.
ఆచార్య రామానుజులు. idaṃ cidacidātmakaṃ kṛtsnaṃ jagat kāryāvasthaṃ kāraṇāvasthaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ ca … yathā matsaṃkalpaṃ na ativarteta tathā mama mahimnaḥ ayutāyutāṃśena viṣṭabhya aham avasthitaḥ — చేతనాచేతనమైన, స్థూల-సూక్ష్మమైన సమస్త జగత్తు నా సంకల్పాన్ని అతిక్రమించకుండా ఉండేలా, నా మహిమ యొక్క పదివేలలో పదివేలవ అంశంతో దీనిని నిలిపి ఉన్నాను; ప్రమాణం విష్ణు పురాణం 1.9.53: yasyāyutāyutāṃśāṃśe viśvaśaktir iyaṃ sthitā.
మధుసూదన సరస్వతి. tasmāt kim anena paricchinnadarśanena sarvatra maddṛṣṭim eva kuru — అందుకే పరిమితమైన (ఒక్కొక్క వస్తువు) దర్శనంతో ఏమి; ప్రతిచోటా నన్నే చూడు. చివరలో ఒక భక్తి శ్లోకాన్ని జోడిస్తారు — భగవంతుని చరణకమలాల మకరందాన్ని ఆస్వాదించడం.
శ్రీధర స్వామి. athavā kim anena paricchinnajñānena sarvatra samadṛṣṭim eva kuru — ముక్కలు ముక్కలైన జ్ఞానంతో ఏమి; అన్నిచోట్లా సమదృష్టి కలిగి ఉండు.
మధ్వాచార్యులు. "కిమ్" (ఏమి ప్రయోజనం) అంటే విభూతి జ్ఞానాన్ని వ్యర్థమని చెప్పడం కాదు: vakṣyamāṇaprādhānyajñāpanārthaṃ na tūktaniṣphalatvajñānāya — తరువాత చెప్పబోయే విషయం యొక్క ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేయడానికి, చెప్పిన విషయాన్ని నిష్ఫలమని చెప్పడానికి కాదు. 6.30 ని స్మరిస్తారు: yo māṃ paśyati sarvatra.
అభినవగుప్తులు. 10.42 లో abhedam evopasaṃharati — చివరకు అభేదం (ఏకత్వం)తో ఉపసంహారం.
AI-assisted draft translation — under review.