श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Vibhuti YogaAdhyaay 10, Shloka 42 (10.42)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन
विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत्
॥ 10.42 ॥

athavā bahunaitena kiṃ jñātena tavārjuna
viṣṭabhyāhamidaṃ kṛtsnamekāṃśena sthito jagat

Anuvaad

"Athva, he Arjun, itna sab vistaar se jaan kar tumhara kya prayojan? Main is sampoorn jagat ko apne ek ansh se thaam kar sthit hoon."

Bhaavaarth

Shankaracharya. athavā bahunā etena evamādinā kiṃ jñātena tava arjuna syāt sāvaśeṣeṇa — adhoore gyaan se kya; aśeṣataḥ tvam ucyamānam arthaṃ — ab poora arth suno; viṣṭabhya viśeṣataḥ stambhanaṃ dṛḍhaṃ kṛtvā; ekāṃśena ekāvayavena ekapādena, sarvabhūtasvarūpeṇa; pramaan pādo'sya viśvā bhūtāni (Taittiriya Aranyaka 3.12) — sab praani uska ek paad.

Aacharya Ramanuja. idaṃ cidacidātmakaṃ kṛtsnaṃ jagat kāryāvasthaṃ kāraṇāvasthaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ ca … yathā matsaṃkalpaṃ na ativarteta tathā mama mahimnaḥ ayutāyutāṃśena viṣṭabhya aham avasthitaḥ — chetan-achetan, sthool-sookshm poora jagat mere sankalp ka ullanghan na kare, aise main apni mahima ke das-hazaar ke das-hazaarve ansh se ise thaame hoon; pramaan Vishnu Puraan 1.9.53: yasyāyutāyutāṃśāṃśe viśvaśaktir iyaṃ sthitā.

Madhusoodan Saraswati. tasmāt kim anena paricchinnadarśanena sarvatra maddṛṣṭim eva kuru — isliye seemit (ek-ek vastu) darshan se kya; har jagah mujhe hi dekho. Aur ant mein ek bhakti-shlok jodte hain — Bhagavan ke charan-kamal ke makarand ka aasvaad.

Shreedhar Swami. athavā kim anena paricchinnajñānena sarvatra samadṛṣṭim eva kuru — tukdon ke gyaan se kya; sab jagah samdrishti rakho.

Madhvacharya. "Kim" (kya laabh) ka arth vibhooti-gyaan ko vyarth kehna nahin: vakṣyamāṇaprādhānyajñāpanārthaṃ na tūktaniṣphalatvajñānāya — aage kahi baat ki pradhaanta batane ke liye, kahi hui baat ko nishphal kehne ke liye nahin. Aur 6.30 ka smaran: yo māṃ paśyati sarvatra.

Abhinavagupta. 10.42 mein abhedam evopasaṃharati — antatah abhed (ekta) ka upsanhaar.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein