അദ്ധ്യായം 10വിഭൂതിയോഗഃVibhuti Yoga

പരമവചനവും മൂലവും (10.1–10.7). പ്രസന്നനായ അർജുനന്റെ ഹിതത്തിനായി കൃഷ്ണൻ വീണ്ടും പറയുന്നു (10.1); ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരുംപോലും അവിടുത്തെ മൂലം അറിയുന്നില്ല, കാരണം അവിടുന്നാണ് എല്ലാറ്റിന്റെയും ആദി (10.2); അവിടുത്തെ അജനും അനാദിയും ലോകമഹേശ്വരനുമായി അറിയുന്നവൻ മോഹത്തിൽനിന്നും പാപത്തിൽനിന്നും മുക്തനാകുന്നു (10.3); ബുദ്ധി മുതൽ അപയശസ്സ് വരെ ഇരുപത് ഭാവങ്ങൾ അവിടുന്നിൽനിന്നുതന്നെ (10.4–10.5); ഏഴ് മഹർഷിമാരും നാല് മനുക്കളും അവിടുത്തെ സങ്കൽപ്പത്തിൽനിന്ന് (10.6); വിഭൂതിയെയും യോഗത്തെയും തത്ത്വത്തോടെ അറിയുന്നവൻ അചഞ്ചലമായ യോഗം നേടുന്നു (10.7).

Chatuḥ-ślokī (10.8–10.11). "ഞാനാണ് എല്ലാറ്റിന്റെയും മൂലം" — ഇതറിഞ്ഞ് ജ്ഞാനികൾ പ്രേമത്തോടെ ഭജിക്കുന്നു (10.8); മനസ്സും പ്രാണനും അവിടുന്നിൽ, പരസ്പരം ചർച്ച, സന്തോഷവും ആനന്ദവും (10.9); അവർക്ക് ഭഗവാൻ ബുദ്ധിയോഗം നൽകുന്നു (10.10); അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ച് ജ്ഞാനദീപംകൊണ്ട് അന്ധകാരം നീക്കുന്നു (10.11).

അർജുനന്റെ സ്തുതിയും ചോദ്യവും (10.12–10.18). "അങ്ങ് പരബ്രഹ്മം, പരമധാമം, പരമപവിത്രം" (10.12); ഋഷിമാർ പറഞ്ഞിരുന്നു, ഇപ്പോൾ അങ്ങുതന്നെ പറയുന്നു (10.13); എല്ലാം സത്യമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; അങ്ങയുടെ പ്രാകട്യം ആരും അറിയുന്നില്ല (10.14); അങ്ങുതന്നെയാണ് അങ്ങയെ അറിയുന്നത് (10.15); അങ്ങയുടെ വിഭൂതികൾ അങ്ങുതന്നെ പറഞ്ഞുതരിക (10.16); ഏതെല്ലാം രൂപങ്ങളിൽ ഞാൻ ചിന്തിക്കണം (10.17); വീണ്ടും വിസ്തരിച്ചു പറയുക — അമൃതം കേട്ടിട്ടും മനസ്സ് നിറയുന്നില്ല (10.18).

വിഭൂതിപ്പട്ടിക (10.19–10.39). "പ്രധാനമായവ പറയാം, അവസാനമില്ല" (10.19); ആദ്യത്തെ വിഭൂതി — എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിലെ ആത്മാവ്; ആദിയും മദ്ധ്യവും അന്തവും (10.20); പിന്നെ ആകാശം, വേദം, ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, പർവ്വതങ്ങൾ, നദികൾ, മൃഗപക്ഷികൾ, ആയുധങ്ങൾ, ഭാഷ, കാലം, ഗുണങ്ങൾ — ഓരോ വിഭാഗത്തിലെയും ശ്രേഷ്ഠമായത് (10.21–10.38); എല്ലാറ്റിന്റെയും ബീജം ഞാൻ; ഞാനില്ലാതെ ഒന്നുമില്ല (10.39).

സാരം (10.40–10.42). വിഭൂതികൾക്ക് അവസാനമില്ല; ഇതൊരു നേർക്കാഴ്ച മാത്രമായിരുന്നു (10.40); ശ്രേഷ്ഠവും ശോഭയുള്ളതും ശക്തിയുള്ളതുമായ എന്തും — എന്റെ തേജസ്സിന്റെ അംശം (10.41); ലോകം മുഴുവൻ എന്റെ ഒരംശത്താൽ നിലനിൽക്കുന്നു (10.42).