അദ്ധ്യായം 11വിശ്വരൂപദര്ശനയോഗഃVishvarupa Darshana Yoga

ദർശനത്തിനുള്ള പ്രാർത്ഥന (11.1–11.8). അർജുനൻ: "അങ്ങയുടെ വചനത്താൽ മോഹം നീങ്ങി" (11.1); സൃഷ്ടിയും പ്രളയവും മഹിമയും കേട്ടു (11.2); "ഇത് അങ്ങനെതന്നെ — എങ്കിലും ഈശ്വരീയരൂപം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു" (11.3); "അങ്ങ് ഉചിതമെന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിൽ കാണിച്ചുതരിക" (11.4). കൃഷ്ണൻ: "എന്റെ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനുമുള്ള ദിവ്യരൂപങ്ങൾ കാണുക" (11.5–11.6); "എന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒരിടത്ത് ജഗത്ത് മുഴുവൻ" (11.7); "ഈ കണ്ണുകൊണ്ടല്ല — ദിവ്യചക്ഷുസ്സ് നൽകുന്നു" (11.8).

സഞ്ജയന്റെ വർണ്ണന (11.9–11.14). മഹായോഗേശ്വരനായ ഹരി പരമരൂപം കാണിച്ചു (11.9); അനേകം മുഖങ്ങളും കണ്ണുകളും ആഭരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും (11.10–11.11); ആയിരം സൂര്യന്മാരുടേതുപോലുള്ള പ്രകാശം (11.12); ഒരു ശരീരത്തിൽ വിഭജിതമായ ജഗത്ത് മുഴുവൻ (11.13); അർജുനൻ രോമാഞ്ചമണിഞ്ഞ് പ്രണമിക്കുന്നു (11.14).

അർജുനന്റെ സ്തുതി — വിസ്മയത്തിൽനിന്ന് ഭയത്തിലേക്ക് (11.15–11.31). ദേവന്മാർ, ബ്രഹ്മാവ്, ഋഷിമാർ, നാഗങ്ങൾ (11.15); ആദിയില്ല, മദ്ധ്യമില്ല, അന്തമില്ല (11.16); കിരീടം-ഗദ-ചക്രം, തേജഃപുഞ്ജം (11.17); "അങ്ങ് അക്ഷരൻ, വിശ്വത്തിന്റെ ആശ്രയം, ധർമ്മത്തിന്റെ രക്ഷകൻ" (11.18); ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ നേത്രങ്ങൾ, അഗ്നി മുഖം (11.19); മൂന്നു ലോകങ്ങളും വിറയ്ക്കുന്നു (11.20); ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും അസുരന്മാരും എല്ലാം വിസ്മിതർ (11.21–11.22); "ഞാനും ഭയന്നിരിക്കുന്നു — ധൈര്യവുമില്ല, ശാന്തിയുമില്ല" (11.23–11.25); യോദ്ധാക്കൾ മുഖങ്ങളിലേക്ക് — നദിയുടെയും ശലഭത്തിന്റെയും ഉപമകൾ (11.26–11.30); "അങ്ങ് ആരാണ്?" (11.31).

കാലത്തിന്റെ ഉത്തരം (11.32–11.34). "ഞാൻ ലോകക്ഷയം വരുത്തുന്ന കാലമാണ്; നീയില്ലാതെയും ഇവർ ശേഷിക്കില്ല" (11.32); "എഴുന്നേൽക്കുക; നീ നിമിത്തം മാത്രമാവുക" (11.33); "ദ്രോണൻ, ഭീഷ്മർ, ജയദ്രഥൻ, കർണ്ണൻ — വ്യഥിക്കരുത്" (11.34).

ക്ഷമായാചന (11.35–11.46). സഞ്ജയൻ: അർജുനൻ വിറച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു (11.35); "ജഗത്ത് അങ്ങയെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നത് ഉചിതം" (11.36); "അങ്ങ് സത്തും അസത്തും അവയ്ക്കപ്പുറവും" (11.37–11.38); namo namaḥ — എല്ലാ ദിക്കിൽനിന്നും (11.39–11.40); "സഖാവെന്നു കരുതി പറഞ്ഞതിന് ക്ഷമിക്കേണമേ" (11.41–11.42); "അങ്ങ് പിതാവ്, ഗുരു — പിതാവ് പുത്രനോടും മിത്രം മിത്രത്തോടും പ്രിയൻ പ്രിയയോടും ക്ഷമിക്കുന്നതുപോലെ" (11.43–11.44); "ആ ചതുർഭുജരൂപംതന്നെ കാണിച്ചുതരിക" (11.45–11.46).

സൗമ്യരൂപവും സാരവും (11.47–11.55). "പ്രസന്നനായി കാണിച്ചുതന്നു" (11.47); വേദം, യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ് എന്നിവയാലല്ല (11.48); "ഭയപ്പെടേണ്ട; ആ രൂപംതന്നെ കാണുക" (11.49); സൗമ്യരൂപം (11.50); അർജുനൻ "തന്നിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി" (11.51); ദേവന്മാർപോലും കൊതിക്കുന്നു (11.52–11.53); അനന്യഭക്തിയാൽ അറിയൽ, കാണൽ, പ്രവേശനം (11.54); mat-karma-kṛt … nirvairaḥ sarva-bhūteṣu (11.55).