ഭഗവദ്ഗീത · Vishvarupa Darshana Yogaഅദ്ധ്യായം 11, ശ്ലോകം 33 (11.33)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
തസ്മാത് ത്വമുത്തിഷ്ഠ യശോ ലഭസ്വ
ജിത്വാ ശത്രൂന് ഭുങ്ക്ഷ്വ രാജ്യം സമൃദ്ധമ്
മയൈവൈതേ നിഹതാഃ പൂര്വമേവ
നിമിത്തമാത്രം ഭവ സവ്യസാചിന്
॥ 11.33 ॥
tasmāt tvamuttiṣṭha yaśo labhasva
jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham
mayaivaite nihatāḥ pūrvameva
nimittamātraṃ bhava savyasācin
പരിഭാഷ
"അതുകൊണ്ട് നീ എഴുന്നേൽക്കുക, യശസ്സ് നേടുക; ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് സമൃദ്ധമായ രാജ്യം ഭരിക്കുക. ഇവർ എന്നാൽ മുമ്പേതന്നെ അവസാനിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു — അല്ലയോ സവ്യസാചീ, നീ നിമിത്തം (ഉപകരണം) മാത്രമാവുക."
ഭാവാർത്ഥം
ശങ്കരാചാര്യർ. bhīṣmaprabhṛtayaḥ atirathāḥ ajeyāḥ devair api, arjunena jitāḥ iti yaśaḥ labhasva, kevalaṃ puṇyaiḥ hi tat prāpyate — യശസ്സ് പുണ്യംകൊണ്ടു മാത്രമേ ലഭിക്കൂ; mayā eva ete nihatāḥ niścayena hatāḥ prāṇaiḥ viyojitāḥ pūrvam eva; savyena vāmenāpi hastena śarāṇāṃ kṣeptā savyasācī.
ആചാര്യ രാമാനുജൻ. dharmyaṃ rājyaṃ ca samṛddhaṃ bhuṅkṣva — ധർമ്മസമ്മതമായ രാജ്യം; mayā eva ete kṛtāparādhāḥ pūrvam eva nihatāḥ, hanane viniyuktāḥ — അപരാധം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞ ഇവരുടെ വിധി ഞാൻ മുമ്പേ നിശ്ചയിച്ചു; mayā hanyamānānāṃ śastrādisthānīyo bhava — നീ ആയുധത്തിന്റെ സ്ഥാനത്താവുക; karadvayena yoddhuṃ samartha ity arthaḥ — രണ്ടു കൈകൊണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്യാൻ സമർത്ഥൻ.
മധുസൂദന സരസ്വതി. mahadbhiḥ puṇyair eva hi yaśo labhyate — വലിയ പുണ്യംകൊണ്ടുമാത്രമേ യശസ്സ് ലഭിക്കൂ; ete ca tava śatravo mayaiva kālātmanā nihatāḥ saṃhatāyuṣaḥ tvadīyayuddhāt pūrvam eva — കാലരൂപനായ എന്നാൽ ഇവരുടെ ആയുസ്സ് മുമ്പേ അവസാനിച്ചു; കൂടാതെ lokāḥ kalpayiṣyanti — ആളുകൾ നിന്നെ കർത്താവായി കരുതും.
ശ്രീധരസ്വാമി. devair api durjayāḥ bhīṣmadroṇādayo 'rjunena nirjitā ity evaṃbhūtaṃ yaśo labhasva — യശസ്സിന്റെ അർത്ഥം.
ആചാര്യ രാമാനുജൻ — തുടർന്ന്. mayā hanyamānānāṃ śastrādisthānīyo bhava — നീ ആയുധത്തിന്റെ സ്ഥാനത്താവുക; "സവ്യസാചി" = karadvayena yoddhuṃ samarthaḥ — രണ്ടു കൈകൊണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്യാൻ സമർത്ഥൻ.
AI-assisted draft translation — under review.