ভগবদ্গীতা · Vishvarupa Darshana Yogaঅধ্যায় 11, শ্লোক 33 (11.33)
মূল সংস্কৃত · শ্রীভগবান্
তস্মাত্ ত্বমুত্তিষ্ঠ যশো লভস্ব
জিত্বা শত্রূন্ ভুঙ্ক্ষ্ব রাজ্যং সমৃদ্ধম্
ময়ৈবৈতে নিহতাঃ পূর্বমেব
নিমিত্তমাত্রং ভব সব্যসাচিন্
॥ 11.33 ॥
tasmāt tvamuttiṣṭha yaśo labhasva
jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham
mayaivaite nihatāḥ pūrvameva
nimittamātraṃ bhava savyasācin
অনুবাদ
"তাই তুমি ওঠো, যশ লাভ করো; শত্রুদের জয় করে সমৃদ্ধ রাজ্য ভোগ করো। এরা আমার দ্বারা আগেই নিহত হয়ে আছে — হে সব্যসাচী, তুমি কেবল নিমিত্ত (উপলক্ষ) হও।"
ভাবার্থ
শঙ্করাচার্য। bhīṣmaprabhṛtayaḥ atirathāḥ ajeyāḥ devair api, arjunena jitāḥ iti yaśaḥ labhasva, kevalaṃ puṇyaiḥ hi tat prāpyate — যশ কেবল পুণ্যেই পাওয়া যায়; mayā eva ete nihatāḥ niścayena hatāḥ prāṇaiḥ viyojitāḥ pūrvam eva; savyena vāmenāpi hastena śarāṇāṃ kṣeptā savyasācī.
আচার্য রামানুজ। dharmyaṃ rājyaṃ ca samṛddhaṃ bhuṅkṣva — ধর্মসংগত রাজ্য; mayā eva ete kṛtāparādhāḥ pūrvam eva nihatāḥ, hanane viniyuktāḥ — অপরাধ করে ফেলা এরা আমার দ্বারা আগেই নির্ধারিত; mayā hanyamānānāṃ śastrādisthānīyo bhava — তুমি অস্ত্রের স্থানে হও; karadvayena yoddhuṃ samartha ity arthaḥ — দুই হাতেই যুদ্ধ করতে সমর্থ।
মধুসূদন সরস্বতী। mahadbhiḥ puṇyair eva hi yaśo labhyate — বড় পুণ্যেই যশ পাওয়া যায়; ete ca tava śatravo mayaiva kālātmanā nihatāḥ saṃhatāyuṣaḥ tvadīyayuddhāt pūrvam eva — কালরূপ আমার দ্বারা এদের আয়ু আগেই শেষ; আর lokāḥ kalpayiṣyanti — লোকে তোমাকেই কর্তা বলে মনে করবে।
শ্রীধর স্বামী। devair api durjayāḥ bhīṣmadroṇādayo 'rjunena nirjitā ity evaṃbhūtaṃ yaśo labhasva — যশের অর্থ।
আচার্য রামানুজ — আরও। mayā hanyamānānāṃ śastrādisthānīyo bhava — তুমি অস্ত্রের স্থানে হও; আর "সব্যসাচী" = karadvayena yoddhuṃ samarthaḥ — দুই হাতেই যুদ্ধ করতে সমর্থ।
AI-assisted draft translation — under review.