ഭഗവദ്ഗീത · Vibhuti Yogaഅദ്ധ്യായം 10, ശ്ലോകം 34 (10.34)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
മൃത്യുഃ സര്വഹരശ്ചാഹമുദ്ഭവശ്ച ഭവിഷ്യതാമ്
കീര്തിഃ ശ്രീര്വാക് ച നാരീണാം സ്മൃതിര്മേധാ ധൃതിഃ ക്ഷമാ
॥ 10.34 ॥
mṛtyuḥ sarvaharaścāhamudbhavaśca bhaviṣyatām
kīrtiḥ śrīrvāk ca nārīṇāṃ smṛtirmedhā dhṛtiḥ kṣamā
പരിഭാഷ
"എല്ലാം അപഹരിക്കുന്ന മൃത്യു ഞാനാണ്, വരാനിരിക്കുന്നവയുടെ ഉത്പത്തിയും (ഉന്നതിയും) ഞാൻ; സ്ത്രീകളിൽ (സ്ത്രീരൂപമായ ഗുണങ്ങളിൽ) — കീർത്തി, ശ്രീ, വാക്ക്, സ്മൃതി, മേധ, ധൃതി, ക്ഷമ എന്നിവ ഞാനാണ്."
ഭാവാർത്ഥം
ശങ്കരാചാര്യർ. mṛtyuḥ dvividhaḥ dhanādiharaḥ prāṇaharaś ca; tatra yaḥ prāṇaharaḥ, sa sarvaharaḥ ucyate — മൃത്യു രണ്ടുവിധം — ധനം അപഹരിക്കുന്നതും പ്രാണൻ അപഹരിക്കുന്നതും; udbhavaḥ utkarṣaḥ abhyudayaḥ tatprāptihetuś ca aham; kīrtiḥ śrīḥ vāk ca nārīṇāṃ smṛtiḥ medhā dhṛtiḥ kṣamā ity etāḥ uttamāḥ strīṇām aham asmi, yāsām ābhāsamātrasaṃbandhenāpi lokaḥ kṛtārtham ātmānaṃ manyate — ഈ ഉത്തമമായ (ഗുണങ്ങൾ) ഞാനാണ്, അവയുടെ ഒരു നേരിയ സ്പർശംകൊണ്ടുപോലും ആളുകൾ തങ്ങളെ കൃതാർത്ഥരായി കരുതുന്നു.
ആചാര്യ രാമാനുജൻ. sarvaprāṇaharaḥ mṛtyuḥ ca aham; utpatsyamānānām udbhavākhyaṃ karma ca aham; nārīṇāṃ śrīḥ ahaṃ kīrtiḥ ca ahaṃ vāk ca aham ….
AI-assisted draft translation — under review.