भगवद गीता · Vibhuti Yogaअध्याय 10, श्लोक 34 (10.34)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम्
कीर्तिः श्रीर्वाक् च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा
॥ 10.34 ॥
mṛtyuḥ sarvaharaścāhamudbhavaśca bhaviṣyatām
kīrtiḥ śrīrvāk ca nārīṇāṃ smṛtirmedhā dhṛtiḥ kṣamā
अनुवाद
"सबको हरने वाली मृत्यु मैं हूँ, और आने वालों की उत्पत्ति (उन्नति) भी; और नारियों (स्त्री-रूप गुणों) में — कीर्ति, श्री, वाणी, स्मृति, मेधा, धृति और क्षमा मैं हूँ।"
भावार्थ
शंकराचार्य. mṛtyuḥ dvividhaḥ dhanādiharaḥ prāṇaharaś ca; tatra yaḥ prāṇaharaḥ, sa sarvaharaḥ ucyate — मृत्यु दो — धन हरने वाली और प्राण हरने वाली; udbhavaḥ utkarṣaḥ abhyudayaḥ tatprāptihetuś ca aham; kīrtiḥ śrīḥ vāk ca nārīṇāṃ smṛtiḥ medhā dhṛtiḥ kṣamā ity etāḥ uttamāḥ strīṇām aham asmi, yāsām ābhāsamātrasaṃbandhenāpi lokaḥ kṛtārtham ātmānaṃ manyate — ये उत्तम (गुण) मैं हूँ, जिनकी झलक भर से लोग अपने को कृतार्थ मानते हैं।
आचार्य रामानुज. sarvaprāṇaharaḥ mṛtyuḥ ca aham; utpatsyamānānām udbhavākhyaṃ karma ca aham; nārīṇāṃ śrīḥ ahaṃ kīrtiḥ ca ahaṃ vāk ca aham ….
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।