भगवद गीता · Vibhuti Yogaअध्याय 10, श्लोक 33 (10.33)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च
अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः
॥ 10.33 ॥
akṣarāṇāmakāro'smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca
ahamevākṣayaḥ kālo dhātā'haṃ viśvatomukhaḥ
अनुवाद
"अक्षरों में मैं 'अ' हूँ, समासों में द्वंद्व; मैं ही अक्षय काल हूँ, और सब ओर मुख वाला विधाता मैं हूँ।"
भावार्थ
शंकराचार्य. akṣarāṇāṃ varṇānām akāraḥ varṇaḥ asmi; akṣayaḥ akṣīṇaḥ kālaḥ prasiddhaḥ kṣaṇādyākhyaḥ, athavā parameśvaraḥ kālasyāpi kālaḥ asmi — क्षण आदि काल, या काल का भी काल परमेश्वर; dhātā ahaṃ karmaphalasya vidhātā sarvajagataḥ.
आचार्य रामानुज. akāro vai sarvā vāk (ऐतरेय) — sarvavarṇānāṃ prakṛtiḥ akāraḥ — सब वर्णों का मूल 'अ'; dvandvasamāsaḥ … sa hi ubhayapadārthapradhānatvena utkṛṣṭaḥ — द्वंद्व श्रेष्ठ क्योंकि उसमें दोनों पद बराबर प्रधान; sarvasya sraṣṭā hiraṇyagarbhaḥ caturmukhaḥ aham — धाता = चतुर्मुख ब्रह्मा।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।