ભગવદ્ ગીતા · Gunatraya Vibhaga Yogaઅધ્યાય 14, શ્લોક 6 (14.6)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
તત્ર સત્ત્વં નિર્મલત્વાત્ પ્રકાશકમનામયમ્
સુખસઙ્ગેન બધ્નાતિ જ્ઞાનસઙ્ગેન ચાનઘ
॥ 14.6 ॥
tatra sattvaṃ nirmalatvāt prakāśakamanāmayam
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha
અનુવાદ
"હે અનઘ, તેમાં સત્ત્વ નિર્મળ હોવાથી પ્રકાશક અને અનામય (શાંત, નિરુપદ્રવ) છે; તે સુખના સંગથી અને જ્ઞાનના સંગથી બાંધે છે."
ભાવાર્થ
શંકરાચાર્ય. nirmalatvāt sphaṭikamaṇir iva prakāśakam — સ્ફટિક જેવું નિર્મળ, પ્રકાશક; બંધન કેવી રીતે: sukhī aham iti viṣayabhūtasya sukhasya viṣayiṇi ātmani saṃśleṣāpādanaṃ mṛṣaiva sukhe sañjanam iti, saiṣā avidyā — "હું સુખી" — સુખ (વિષય)ને આત્મા (વિષયી) પર ચોંટાડવું — આ જ અવિદ્યા; na hi viṣayadharmaḥ viṣayiṇaḥ bhavati.
આચાર્ય રામાનુજ. prakāśasukhāvaraṇasvabhāvarahitatā nirmalatvam — પ્રકાશ અને સુખને ઢાંકવાના સ્વભાવથી રહિત હોવું એ જ નિર્મળતા; prakāśasukhajananaikāntasvabhāvatayā prakāśasukhahetubhūtam.
શ્રીધર સ્વામી. સત્ત્વની ઉપમા: nirmalatvāt svacchatvāt sphaṭikavat prakāśakaṃ — સ્ફટિક જેવું સ્વચ્છ, તેથી પ્રકાશક; અને બંધનનું સૂત્ર: ahaṃ sukhī jñānī ceti manodharmās tadabhimānini kṣetrajñe saṃyojayati — "હું સુખી છું, જ્ઞાની છું" — મનના ધર્મોને આત્મા પર ચોંટાડી દે છે.
મધુસૂદન સરસ્વતી. સત્ત્વ caitanyasya tamoguṇakṛtāvaraṇatirodhāyakaṃ — તમસના પડદા હટાવીને ચેતનાને પ્રગટ કરે છે; cidbimbagrahaṇayogyatvāt — ચેતનાનું પ્રતિબિંબ પકડવાને યોગ્ય.
AI-assisted draft translation — under review.