ભગવદ્ ગીતા · Raja Vidya Raja Guhya Yogaઅધ્યાય 9, શ્લોક 29 (9.29)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
સમોઽહં સર્વભૂતેષુ ન મે દ્વેષ્યોઽસ્તિ ન પ્રિયઃ
યે ભજન્તિ તુ માં ભક્ત્યા મયિ તે તેષુ ચાપ્યહમ્
॥ 9.29 ॥
samo'haṃ sarvabhūteṣu na me dveṣyo'sti na priyaḥ
ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpyaham
અનુવાદ
"હું સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે સમ છું; ન મારો કોઈ દ્વેષ્ય (તરછોડાયેલો) છે, ન (પક્ષપાતથી) પ્રિય. પરંતુ જેઓ મને પ્રેમથી ભજે છે, તેઓ મારામાં છે અને હું તેમનામાં."
ભાવાર્થ
શંકરાચાર્ય — અગ્નિની ઉપમા. Agnivat aham — dūrasthānāṃ yathā agniḥ śītaṃ na apanayati, samīpam upasarpatāṃ apanayati, tathā ahaṃ bhaktān anugṛhṇāmi na itarān — હું અગ્નિ જેવો: દૂર રહેનારાઓની ઠંડી દૂર કરતો નથી, પાસે આવનારાઓની કરે છે — એ જ રીતે; ye bhajanti … mayi te svabhāvata eva na mama rāga-nimittam — ભક્તો પોતાના સ્વભાવથી મારામાં, મારા રાગથી નહીં; na etāvatā teṣu dveṣo mama — આથી બીજાઓ પ્રત્યે મારો દ્વેષ નથી.
આચાર્ય રામાનુજ — જન્મથી પર (મહત્ત્વપૂર્ણ). Deva-tiryaṅ-manuṣya-sthāvarātmanā sthiteṣu jātitaḥ ca ākārataḥ svabhāvato jñānataḥ ca atyantotkṛṣṭāpakṛṣṭa-rūpeṇa vartamāneṣu sarveṣu bhūteṣu samāśrayaṇīyatvena samaḥ aham — જાતિ, આકાર, સ્વભાવ અને જ્ઞાનમાં અત્યંત ઊંચાં-નીચાં દેખાતાં સર્વ પ્રાણીઓ માટે, શરણ આપવામાં હું સમ છું; ayaṃ jāty-ākāra-svabhāva-jñānādibhiḥ nikṛṣṭa iti samāśrayaṇe na me dveṣyaḥ asti — "આ જાતિ, રૂપ, સ્વભાવ કે જ્ઞાનથી નીચો છે" — આ કારણે શરણમાં કોઈ મારે માટે તરછોડવા યોગ્ય નથી; jātyādibhiḥ atyantotkṛṣṭaḥ ayam iti … na kaścit priyaḥ asti — "આ જાતિ વગેરેથી ઘણો ઊંચો છે" — આ કારણે કોઈ પ્રિય નથી; ye māṃ bhajante te jātyādibhiḥ utkṛṣṭāḥ apakṛṣṭā vā mat-samāna-guṇavad yathā-sukhaṃ mayi eva vartante, aham api teṣu mad-utkṛṣṭeṣu iva varte — જેઓ મને ભજે છે, તેઓ જાતિથી ઊંચા હોય કે નીચા, મારા સમાન ગુણવાળાની જેમ સુખથી મારામાં રહે છે, અને હું તેમનામાં એ રીતે રહું છું જાણે તેઓ મારાથી પણ શ્રેષ્ઠ હોય.
AI-assisted draft translation — under review.