भगवद गीता · Vibhuti Yogaअध्याय 10, श्लोक 29 (10.29)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम्
पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्
॥ 10.29 ॥
anantaścāsmi nāgānāṃ varuṇo yādasāmaham
pitṝṇāmaryamā cāsmi yamaḥ saṃyamatāmaham
अनुवाद
"नागों में मैं अनंत (शेष) हूँ, जल-जीवों में वरुण; पितरों में मैं अर्यमा हूँ, और नियंत्रण करने वालों में यम।"
भावार्थ
शंकराचार्य. anantaś ca asmi nāgānāṃ nāgaviśeṣāṇāṃ nāgarājaś ca asmi; varuṇo yādasām aham abdevatānāṃ rājā aham; pitṝṇām aryamā nāma pitṛrājaś ca asmi; yamaḥ saṃyamatāṃ saṃyamanaṃ kurvatām aham.
आचार्य रामानुज. nāgā bahuśirasaḥ — नाग = अनेक सिर वाले (10.28 के एक-सिर सर्पों से भेद); yādāṃsi jalavāsinaḥ, teṣāṃ varuṇaḥ aham; atra api na nirdhāraṇe ṣaṣṭhī — वरुण जल-जीवों में से एक नहीं, उनका स्वामी; daṇḍayatāṃ vaivasvataḥ aham — दंड देने वालों में यम।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।