श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुक में पढ़ें

भगवद गीता · Vibhuti Yogaअध्याय 10, श्लोक 31 (10.31)

मूल संस्कृत · श्रीभगवान्

पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम्
झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी
॥ 10.31 ॥

pavanaḥ pavatāmasmi rāmaḥ śastrabhṛtāmaham
jhaṣāṇāṃ makaraścāsmi srotasāmasmi jāhnavī

अनुवाद

"पवित्र करने (बहने) वालों में मैं वायु हूँ, शस्त्रधारियों में राम; जल-जीवों में मैं मकर हूँ, और नदियों में गंगा।"

भावार्थ

शंकराचार्य. pavanaḥ vāyuḥ pavatāṃ pāvayitṝṇām asmi — पवित्र करने वालों में वायु; rāmaḥ śastrabhṛtām ahaṃ śastrāṇāṃ dhārayitṝṇāṃ dāśarathiḥ rāmaḥ aham — दशरथ-पुत्र राम; srotasāṃ sravantīnām asmi jāhnavī gaṅgā.

आचार्य रामानुज. pavatāṃ gamanasvabhāvānāṃ pavanaḥ aham — गतिशील चीज़ों में पवन; śastrabhṛtāṃ rāmaḥ aham; śastrabhṛttvam atra vibhūtiḥ, arthāntarābhāvāt — यहाँ विभूति "शस्त्र धारण करना" है, क्योंकि राम तो स्वयं भगवान हैं — उन्हें अलग "विभूति" कहने का और अर्थ नहीं बनता।

AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।

📖 फ्लिपबुक में पढ़ें ✉ सुधार सुझाएँ