भगवद गीता · Vishvarupa Darshana Yogaअध्याय 11, श्लोक 50 (11.50)
मूल संस्कृत · सञ्जयः
सञ्जय उवाच
इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः
आश्वासयामास च भीतमेनं
भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा
॥ 11.50 ॥
ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā
svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ
āśvāsayāmāsa ca bhītamenaṃ
bhūtvā punaḥ saumyavapurmahātmā
अनुवाद
संजय ने कहा: "अर्जुन से ऐसा कहकर वासुदेव ने फिर अपना रूप दिखाया; और महात्मा ने फिर सौम्य रूप धारण करके उस डरे हुए (अर्जुन) को धीरज बँधाया।"
भावार्थ
शंकराचार्य. svakaṃ vasudevasya gṛhe jātaṃ rūpaṃ — वसुदेव के घर जन्मा अपना रूप; saumyavapuḥ prasannadehaḥ.
आचार्य रामानुज — चतुर्भुज की कथा. aparicitasvarūpadarśanena bhītam enaṃ punar api paricitasaumyavapuḥ bhūtvā āśvāsayāmāsa — अपरिचित रूप से डरे अर्जुन को परिचित सौम्य रूप से धीरज; और कथा: वसुदेव-पुत्र का caturbhujam eva svakīyaṃ rūpam — कंस से भयभीत वसुदेव की प्रार्थना पर ākaṃsavadhāt pūrvaṃ bhujadvayam upasaṃhṛtaṃ paścād āviṣkṛtaṃ ca — कंस-वध तक दो भुजाएँ छिपाई गईं, बाद में प्रकट; प्रमाण विष्णु पुराण 5.3.10, 5.3.13; और शिशुपाल भी (द्वेष में) चतुर्भुज रूप का ही चिंतन करता था (वि। पु। 4.15.10)।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।