श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुक में पढ़ें

भगवद गीता · Jnana Vijnana Yogaअध्याय 7, श्लोक 30 (7.30)

मूल संस्कृत · श्रीभगवान्

साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः
प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः
॥ 7.30 ॥

sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ
prayāṇakāle'pi ca māṃ te viduryuktacetasaḥ

अनुवाद

"जो मुझे अधिभूत, अधिदैव और अधियज्ञ सहित जानते हैं, वे समाहित चित्त वाले मृत्यु के समय भी मुझे जानते हैं।"

भावार्थ

शंकराचार्य। Sādhibhūtādhidaivaṃ … sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ — अधिभूत, अधिदैव और अधियज्ञ सहित मुझे जो जानते हैं; prayāṇa-kāle api ca maraṇa-kāle api ca māṃ te viduḥ yukta-cetasaḥ samāhita-cittāḥ।

आचार्य रामानुज — तीन अधिकारी, एक दृष्टि। Atra ya iti punar-nirdeśāt pūrva-nirdiṣṭebhyaḥ anye adhikāriṇo jñāyante — "ये" की पुनरावृत्ति से पहले (7.29) से अलग अधिकारी समझे जाते हैं: sādhibhūtaṃ sādhidaivaṃ mām aiśvaryārthino ye viduḥ — अधिभूत-अधिदैव सहित जानने वाले ऐश्वर्यार्थी हैं; sādhiyajñam … trayāṇām adhikāriṇām aviśeṣeṇa vidhīyate … trayāṇāṃ hi nitya-naimittika-rūpa-mahā-yajñādy-anuṣṭhānam avarjanīyam — अधियज्ञ का ज्ञान तीनों के लिए, क्योंकि तीनों के लिए नित्य-नैमित्तिक यज्ञ आवश्यक; और prayāṇa-kāle'pi svāprāpyānuguṇaṃ māṃ viduḥ — मृत्यु के समय भी अपने-अपने लक्ष्य के अनुरूप मुझे जानते हैं। Anena jñāninaḥ api … sādhiyajñaṃ māṃ viduḥ — ज्ञानी भी।

AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।

📖 फ्लिपबुक में पढ़ें ✉ सुधार सुझाएँ