भगवद गीता · Raja Vidya Raja Guhya Yogaअध्याय 9, श्लोक 17 (9.17)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः
वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक् साम यजुरेव च
॥ 9.17 ॥
pitā'hamasya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ
vedyaṃ pavitramoṅkāra ṛk sāma yajureva ca
अनुवाद
"मैं इस जगत का पिता, माता, धाता और पितामह हूँ; मैं जानने योग्य, पवित्र करने वाला, ॐ, और ऋग्, साम और यजुर् (वेद) भी हूँ।"
भावार्थ
शंकराचार्य. Pitā janayitā … mātā janayitrī — जन्म देने वाले पिता और माता; dhātā karma-phalasya prāṇibhyo vidhātā — प्राणियों को कर्म-फल देने वाला; pitāmahaḥ pituḥ pitā.
आचार्य रामानुज. Tatra tatra pitṛtvena mātṛtvena dhātṛtvena pitāmahatvena ca vartamānaḥ aham eva — हर जगह पिता, माता, धाता, पितामह रूप में मैं ही; dhātṛ-śabdo mātṛ-pitṛ-vyatirikte utpatti-prayojake cetana-viśeṣe — "धाता" यानी माता-पिता के अलावा जन्म में सहायक (जैसे पालन-पोषण करने वाले); vedakaś ca veda-bīja-bhūtaḥ praṇavaḥ — वेदों का बीज ॐ।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।