श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Vibhuti YogaAdhyaay 10, Shloka 11 (10.11)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

तेषामेवानुकम्पार्थम् अहमज्ञानजं तमः
नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता
॥ 10.11 ॥

teṣāmevānukampārtham ahamajñānajaṃ tamaḥ
nāśayāmyātmabhāvastho jñānadīpena bhāsvatā

Anuvaad

"Unhi par daya karne ke liye main unke hriday mein sthit hokar, gyaan ke jagmagaate deepak se, unka agyaan se janma andhakaar nasht kar deta hoon."

Bhaavaarth

Shankaracharya — gyaan-deep ka adbhut roopak. ātmabhāvasthaḥ ātmanaḥ bhāvaḥ antaḥkaraṇāśayaḥ tasminn eva sthitaḥ san — unke antahkaran mein hi sthit; aur deepak ka poora chitra: bhaktiprasādasnehābhiṣiktena (bhakti-prasaad roopi tel se seencha), madbhāvanābhiniveśavāteritena (meri bhaavna ki hawa se prerit), brahmacaryādisādhanasaṃskāravatprajñāvartinā (saadhana se sanvaari pragya ki baati), viraktāntaḥkaraṇādhāreṇa (vairaagi man ka aadhaar), viṣayavyāvṛttacittarāgadveṣākaluṣitanivātāpavarakasthena (raag-dvesh rahit, bina hawa ke kamre mein rakha), nityapravṛttaikāgryadhyānajanitasamyagdarśanabhāsvatā (ekaagr dhyaan se utpann sahi darshan se jagmagaata).

Aacharya Ramanuja. teṣāṃ manovṛttau viṣayatayā avasthitaḥ — unki man-vritti ke vishay ke roop mein sthit; madīyān kalyāṇaguṇagaṇān ca āviṣkurvan — apne kalyaan gun prakat karte hue; tamas = madvyatiriktaviṣayaprāvaṇyarūpaṃ pūrvābhyastaṃ — mere atirikt vishayon ki or purani jhukaav.

Shreedhar Swami. Kram batate hain: buddhiyogaṃ dattvā ca tasyānubhavaparyantaṃ tam āpādya avidyākṛtaṃ saṃsāraṃ nāśayāmi — buddhi-yog dekar, use anubhav tak pahuncha kar, avidya se bana sansaar (andhkaar) mitaata hoon; ātmabhāvasthaḥ buddhivṛttau sthitaḥ san — buddhi ki vritti mein sthit hokar.

Vedant Deshik. "Anukampa" ko sirf daya nahin, anugrahārtham — sakriya anugrah maante hain, jo aage 11.1 (madanugrahāya) mein bhi aata hai. Aur deepak ka arth: bhāsvaratvaṃ paritaḥ prakāśanam — chaaron or prakaash.

Abhinavagupta (10.6–10.11 par ek saath). Unka sootra: parasparabodhanayā anyonyabodhasphārasaṃkramaṇāt — ek-doosre ko jagaane se bodh ka prakaash ek se doosre mein phailta hai.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein