श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 36 (2.36)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम्
॥ 2.36 ॥

avācyavādāṃśca bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ
nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim

Anuvaad

"Tumhare shatru tumhari kshamata ki ninda karte hue bahut si na kahne yogya baatein kahenge. Usse badhkar dukhdaayi bhala kya hoga?"

Bhaavaarth

Shatru ka vyangya. Shatru sirf ninda nahin karenge — avācya-vāda (na kahne yogya baatein) kahenge, aur Arjuna ki saamarthya (kshamata) ka mazaak udaayenge. Shankaracharya: woh saamarthya jo Nivatakavacha aadi ke saath yuddh se siddh hui thi (Mahabharata ki katha — Arjuna ne svarg-pravaas ke dauraan asuron se yuddh kiya).

Sabse bada dukh? Krishna kehte hain — isse badhkar dukh kya hoga? Shankaracharya: nindā-prāpteḥ duḥkhāt kaṣṭataraṃ duḥkhaṃ nāsti — ninda se mile dukh se kathin dukh nahin.

Tark ki seema. Is shloka ka tark manushya ke ahankaar aur pratishtha par tika hai — yeh laukik star hai (Shankara). Gita aage ninda-stuti ko samaan maanne wale ko priya kahegi (12.19) — wahaan yeh dukh bhi nahin rahega. Yahaan Krishna Arjuna ke current star par baat kar rahe hain.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein