Bhagavad Gita · Jnana Karma Sannyasa YogaAdhyaay 4, Shloka 12 (4.12)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा
॥ 4.12 ॥
kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ
kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhirbhavati karmajā
Anuvaad
"Karmon ke phal ki ichchha karne wale log is lok mein devtaaon ki pooja karte hain, kyonki manushya-lok mein karm se utpann phal jaldi milta hai."
Bhaavaarth
Jaldi ka aakarshan. Kṣipram — jaldi. Bhautik phal (dhan, santaan, safalta) jaldi dikhte hain; moksha dheere, aur bheetar.
Shankaracharya: bhinna-devatā-yājinām phalākāṅkṣiṇām — alag devtaaon ki pooja karne wale, phal chahne waalon ko phal jaldi milta hai. Woh Brihadaranyaka (1.4.10) uddhrit karte hain: atha yo 'nyāṃ devatām upāste anyo 'sāv anyo 'ham asmīti na sa veda yathā paśur evaṃ sa devānām — jo devta ko apne se alag maan kar pooja karta hai, woh nahin jaanta; woh devtaaon ke liye pashu jaisa hai. (Shankara ke anusaar manushya-lok mein hi varna-aashram aadi karmon ka adhikaar aur unka sheeghra phal hai.)
Aacharya Ramanuja: sarva eva puruṣāḥ karmaṇāṃ phalaṃ kāṅkṣamāṇāḥ indrādi-devatāḥ … yajante; na tu kaścid anabhisaṃhita-phalaḥ indrādi-devatātma-bhūtaṃ sarva-yajñānāṃ bhoktāraṃ māṃ yajate — sab log phal chaah kar Indra aadi ki pooja karte hain; koi bhi phal-ichchha ke bina, Indra aadi ke antaraatma, sab yajñon ke bhokta — mujhe — nahin poojta. Kaaran: anaadi paap-sanchay se aviveka aur kṣipra-phalābhikāṅkṣā — jaldi phal ki laalsa; na tu kaścit saṃsārodvigna-hṛdayo mumukṣuḥ — sansaar se udvign hriday wala mumukshu koi viralaa hi hota hai.