श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Jnana Karma Sannyasa YogaAdhyaay 4, Shloka 7 (4.7)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्
॥ 4.7 ॥

yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata
abhyutthānamadharmasya tadā''tmānaṃ sṛjāmyaham

Anuvaad

"He Bharata! Jab-jab dharma ki glaani (patan) hoti hai aur adharma badhta hai, tab-tab main apne aap ko prakat karta hoon."

Bhaavaarth

Do sthitiyaan, ek uttar. (1) Dharmasya glāniḥ — dharma ka kamzor hona; (2) adharmasya abhyutthānam — adharma ka badhna. Tab — ātmānaṃ sṛjāmi.

Shankaracharya: glāniḥ hāniḥ — dharma ki haani; dharma = varṇāśramādi-lakṣaṇasya prāṇinām abhyudaya-niḥśreyasa-sādhanasya — varna-aashram aadi roop wala, praaniyon ke abhyuday (laukik kalyaan) aur nihshreyas (moksha) ka saadhan; ātmānaṃ sṛjāmi … māyayā — maaya se apne aap ko prakat karta hoon (4.6 ke anusaar).

Aacharya Ramanuja: na kāla-niyamaḥ asmat-sambhavasya — mere prakat hone ka koi kaal-niyam nahin. Dharma = vedena uditasya cāturvarṇya-cāturāśramya-vyavasthayā avasthitasya kartavyasya — Ved dwara kaha gaya, chaar varn aur chaar aashram ki vyavastha mein sthit kartavya. Aham eva sva-saṅkalpena … ātmānaṃ sṛjāmi — main hi apne sankalp se (4.6 ke prakaar se) apne ko prakat karta hoon.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein