श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)Adhyaay 6, Shloka 18 (6.18)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते
निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा
॥ 6.18 ॥

yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate
niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā

Anuvaad

"Jab poori tarah vash mein kiya hua chitt aatma mein hi tik jaata hai, aur (saadhak) sab kaamnaaon se laalsa-rahit ho jaata hai — tab use 'yukt' kaha jaata hai."

Bhaavaarth

Shankaracharya. Viśeṣeṇa niyataṃ saṃyatam ekāgratām āpannaṃ cittaṃ hitvā bāhyārtha-cintām ātmany eva kevale avatiṣṭhate — ekaagr chitt baahari vishayon ka chintan chhod kar keval aatma mein tikta hai; niḥspṛhaḥ … dṛṣṭādṛṣṭa-viṣayebhyaḥ spṛhā tṛṣṇā yasya nikal gayi — is lok aur parlok dono ke vishayon ki trishna jisse chali gayi.

Aacharya Ramanuja. Yadā prayojana-viṣayaṃ cittam ātmani eva viniyataṃ … niratiśaya-prayojanatayā tatraiva niyatam niścalam avatiṣṭhate — jab chitt aatma ko hi sarvochch prayojan maan kar usi mein nishchal tikta hai; tadā … yukta iti ucyate yogārha iti ucyate — tab "yukt", yaani yog ke yogya kehlaata hai.

Antar: Ramanuja ka tark: chitt wahin tikta hai jise woh sabse bada "prayojan" maanta hai — isliye aatma ko param mulyavaan maanna hi sthirta ki kunji hai.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein