Bhagavad Gita · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)Adhyaay 6, Shloka 17 (6.17)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा
॥ 6.17 ॥
yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu
yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā
Anuvaad
"Jiska aahaar aur vihaar santulit hai, kaamon mein prayatn santulit hai, neend aur jaagran santulit hai — uska yog dukh ka naash karne wala ho jaata hai."
Bhaavaarth
"Yukta" — chaar kshetra. Bhojan, vihaar (chalna-phirna), karm mein cheshta, aur neend-jaagran.
Shankaracharya. Āhriyate iti āhāraḥ annam, viharaṇaṃ vihāraḥ pāda-kramaḥ — aahaar = jo grahan kiya jaaye (ann); vihaar = paidal chalna; yuktau niyata-parimāṇau — dono niyat maap mein; yuktā niyatā ceṣṭā yasya karmasu; svapnaś ca avabodhaś ca tau niyata-kālau — sona aur jaagna niyat samay par. Phal: duḥkhahā duḥkhāni sarvāṇi hantīti … sarva-saṃsāra-duḥkha-kṣaya-kṛt — sab sansaar-dukh ka kshay karne wala.
Aacharya Ramanuja. Mitāhāra-vihārasya mitāyāsasya mita-svapnāvabodhasya sakala-duḥkhahā bandha-nāśano yogaḥ saṃpanno bhavati — mit (naapa hua) aahaar-vihaar, mit parishram, mit neend-jaagran — aise ka yog sab dukh harne wala, bandhan ka naash karne wala, siddh hota hai.