भगवद्गीता · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)अध्याय 6, श्लोक 17 (6.17)
मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु
युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा
॥ 6.17 ॥
yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu
yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā
अनुवाद
"ज्याचा आहार आणि विहार संतुलित आहे, कामांतील प्रयत्न संतुलित आहे, झोप आणि जागरण संतुलित आहे — त्याचा योग दुःखाचा नाश करणारा होतो."
भावार्थ
"Yukta" — चार क्षेत्रे. भोजन, विहार (चालणे-फिरणे), कर्मातील चेष्टा, आणि झोप-जागरण.
शंकराचार्य. Āhriyate iti āhāraḥ annam, viharaṇaṃ vihāraḥ pāda-kramaḥ — आहार = जे ग्रहण केले जाते (अन्न); विहार = पायी चालणे; yuktau niyata-parimāṇau — दोन्ही ठरलेल्या मापात; yuktā niyatā ceṣṭā yasya karmasu; svapnaś ca avabodhaś ca tau niyata-kālau — झोपणे आणि जागणे ठरलेल्या वेळी. फळ: duḥkhahā duḥkhāni sarvāṇi hantīti … sarva-saṃsāra-duḥkha-kṣaya-kṛt — सर्व संसार-दुःखांचा क्षय करणारा.
आचार्य रामानुज. Mitāhāra-vihārasya mitāyāsasya mita-svapnāvabodhasya sakala-duḥkhahā bandha-nāśano yogaḥ saṃpanno bhavati — मित (मोजका) आहार-विहार, मित परिश्रम, मित झोप-जागरण — अशाचा योग सर्व दुःख हरणारा, बंधनाचा नाश करणारा, सिद्ध होतो.
AI-assisted draft translation — under review.