ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Gunatraya Vibhaga Yogaಅಧ್ಯಾಯ 14, ಶ್ಲೋಕ 5 (14.5)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಶ್ರೀಭಗವಾನ್
ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮ ಇತಿ ಗುಣಾಃ ಪ್ರಕೃತಿಸಮ್ಭವಾಃ
ನಿಬಧ್ನನ್ತಿ ಮಹಾಬಾಹೋ ದೇಹೇ ದೇಹಿನಮವ್ಯಯಮ್
॥ 14.5 ॥
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam
ಅನುವಾದ
"ಮಹಾಬಾಹು, ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸು — ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಗುಣಗಳು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ದೇಹಿಯನ್ನು (ಆತ್ಮನನ್ನು) ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ."
ಭಾವಾರ್ಥ
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು. guṇāḥ iti pāribhāṣikaḥ śabdaḥ, na rūpādivat dravyāśritāḥ guṇāḥ — "ಗುಣ" ಒಂದು ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದ, ಬಣ್ಣದಂತೆ ದ್ರವ್ಯದ ಗುಣಗಳಲ್ಲ; guṇā iva nityaparatantrāḥ kṣetrajñaṃ prati avidyātmakatvāt kṣetrajñaṃ nibadhnantīva — ಅವಿದ್ಯಾರೂಪವಾದ್ದರಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಎಂಬಂತೆ.
ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಾನುಜರು. prakṛteḥ svarūpānubandhinaḥ svabhāvaviśeṣāḥ prakāśādikāryaikanirūpaṇīyāḥ — ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ವಭಾವವಿಶೇಷಗಳು, ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಿಂದ (ಪ್ರಕಾಶ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ) ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವಂಥವು; prakṛtyavasthāyām anudbhūtāḥ tadvikāreṣu … udbhūtāḥ — ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತ, ವಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿ. 14.5–14.18 ಅನ್ನು ಒಂದು ಘಟಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ (catur-daśabhiḥ): ಈಗ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಪುರುಷನ ಸಂಸಾರ. ಗುಣ = guṇasāmyaṃ prakṛtiḥ — ಗುಣಗಳ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯೇ ಪ್ರಕೃತಿ; ವ್ಯಕ್ತವಾದಾಗ dehinaṃ cidaṃśaṃ vastuto 'vyayaṃ nirvikāram eva santaṃ nibadhnanti — ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವಿನಾಶಿಯೂ ನಿರ್ವಿಕಾರನೂ ಆದ ದೇಹಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿ. ಗುಣಗಳು nityaparatantrāḥ — ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಾಧೀನ; ಅವು ಬಣ್ಣ-ರೂಪಗಳಂತೆ dravyāśrita ಗುಣಗಳಲ್ಲ (ವೈಶೇಷಿಕರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ); ಪ್ರಕೃತಿಯೇ guṇatrayātmaka.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು. bandhaprakāraṃ darśayati sādhanānuṣṭhānāya — ಬಂಧನದ ಬಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲೆಂದು.
AI-assisted draft translation — under review.