ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Purushottama Yogaಅಧ್ಯಾಯ 15, ಶ್ಲೋಕ 18 (15.18)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಶ್ರೀಭಗವಾನ್
ಯಸ್ಮಾತ್ ಕ್ಷರಮತೀತೋಽಹಮ್ ಅಕ್ಷರಾದಪಿ ಚೋತ್ತಮಃ
ಅತೋಽಸ್ಮಿ ಲೋಕೇ ವೇದೇ ಚ ಪ್ರಥಿತಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ
॥ 15.18 ॥
yasmāt kṣaramatīto'ham akṣarādapi cottamaḥ
ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ
ಅನುವಾದ
"ನಾನು ಕ್ಷರವನ್ನು ಮೀರಿದವನೂ ಅಕ್ಷರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮನೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಲೋಕದಲ್ಲೂ ವೇದದಲ್ಲೂ "ಪುರುಷೋತ್ತಮ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ."
ಭಾವಾರ್ಥ
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು. saṃsāramāyāvṛkṣam aśvatthākhyam atikrāntaḥ — ಅಶ್ವತ್ಥರೂಪಿ ಸಂಸಾರ-ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಮೀರಿದವನು (15.1ರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಣೆ); kavayaḥ kāvyādiṣu ca idaṃ nāma nibadhnanti.
ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಾನುಜರು. vedārthāvalokanāt loka iti smṛtiḥ iha ucyate — "ಲೋಕ" = ಸ್ಮೃತಿ; śrutau smṛtau ca ity arthaḥ; ಛಾಂದೋಗ್ಯ 8.12.3ರ ಪ್ರಮಾಣ.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. kṣaraṃ jaḍavargam atikrānto 'haṃ nityamuktatvāt, akṣarāc cetanavargād apy uttamaś ca niyantṛtvāt — ನಿತ್ಯಮುಕ್ತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜಡವರ್ಗವನ್ನು ಮೀರಿದವನು; ನಿಯಾಮಕನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಚೇತನವರ್ಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮ; ಪ್ರಮಾಣ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ: sa vā ayam ātmā sarvasya vaśī sarvasyeśānaḥ.
ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳು. kṣaraṃ … saṃsāravṛkṣam aśvatthākhyam atīto 'tikrānto 'ham — ಕ್ಷರ = ಅಶ್ವತ್ಥ ಸಂಸಾರ-ವೃಕ್ಷ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಮೀರಿದ್ದೇನೆ; ಅಕ್ಷರ = māyākhyād avyākṛtāt — ಮಾಯಾರೂಪದ ಅವ್ಯಾಕೃತ, ಆ ವೃಕ್ಷದ ಬೀಜ.
AI-assisted draft translation — under review.