ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)ಅಧ್ಯಾಯ 6, ಶ್ಲೋಕ 6 (6.6)

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು. Yena ātmanā ātmaiva jitaḥ ātmā kārya-karaṇa-saṃghāto yena vaśīkṛtaḥ jitendriya ity arthaḥ — ದೇಹ-ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯ; yathā anātmā śatruḥ ātmanaḥ apakārī tathā ātmā ātmana apakāre varteta — ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರು ಹಾನಿ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ, (ಗೆಲ್ಲದ) ತಾನು ತನ್ನದೇ ಹಾನಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಾನುಜರು — ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದ ಪ್ರಮಾಣ. Yena puruṣeṇa svena eva svamano viṣayebhyo jitaṃ tan-manaḥ tasya bandhuḥ — ಯಾರು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೋ, ಆ ಮನಸ್ಸು ಅವನ ಬಂಧು; ಗೆಲ್ಲದವನ ಮನಸ್ಸು sva-niḥśreyasa-viparīte varteta — ಅವನ ಸ್ವಂತ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮಾಣ (ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣ 6.7.28): mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandha-mokṣayoḥ, bandhāya viṣayāsaṅgi muktyai nirviṣayaṃ manaḥ — "ಮನಸ್ಸೇ ಮನುಷ್ಯರ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ವಿಷಯಾಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸು ಬಂಧನಕ್ಕೆ, ವಿಷಯರಹಿತ ಮನಸ್ಸು ಮುಕ್ತಿಗೆ."

ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಶಂಕರರು — "ಜಿತಾತ್ಮ" = ದೇಹ-ಇಂದ್ರಿಯ ಸಮೂಹವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು; ರಾಮಾನುಜರು — ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದವನು. ಇಬ್ಬರ ಸಾರವೂ ಒಂದೇ.