ഭഗവദ്ഗീത · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)അദ്ധ്യായം 6, ശ്ലോകം 6 (6.6)

ശങ്കരാചാര്യർ. Yena ātmanā ātmaiva jitaḥ ātmā kārya-karaṇa-saṃghāto yena vaśīkṛtaḥ jitendriya ity arthaḥ — ശരീരേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ സമൂഹത്തെ വശത്താക്കിയവൻ, ജിതേന്ദ്രിയൻ; yathā anātmā śatruḥ ātmanaḥ apakārī tathā ātmā ātmana apakāre varteta — ബാഹ്യശത്രു ദ്രോഹം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, (ജയിക്കാത്ത) താൻതന്നെ തനിക്ക് ദ്രോഹം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ആചാര്യ രാമാനുജൻ — വിഷ്ണുപുരാണത്തിലെ പ്രമാണം. Yena puruṣeṇa svena eva svamano viṣayebhyo jitaṃ tan-manaḥ tasya bandhuḥ — തന്റെ മനസ്സിനെ വിഷയങ്ങളിൽനിന്ന് ജയിച്ചവന് ആ മനസ്സ് ബന്ധുവാണ്; ജയിക്കാത്തവന്റെ മനസ്സ് sva-niḥśreyasa-viparīte varteta — അവന്റെതന്നെ ശ്രേയസ്സിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പ്രമാണം (വിഷ്ണുപുരാണം 6.7.28): mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandha-mokṣayoḥ, bandhāya viṣayāsaṅgi muktyai nirviṣayaṃ manaḥ — "മനസ്സുതന്നെയാണ് മനുഷ്യരുടെ ബന്ധനത്തിനും മോക്ഷത്തിനും കാരണം; വിഷയാസക്തമായ മനസ്സ് ബന്ധനത്തിന്, വിഷയരഹിതമായ മനസ്സ് മുക്തിക്ക്."

വ്യത്യാസം: ശങ്കരൻ — "ജിതാത്മാവ്" = ശരീരേന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ ജയിച്ചവൻ; രാമാനുജൻ — മനസ്സിനെ വിഷയങ്ങളിൽനിന്ന് ജയിച്ചവൻ. രണ്ടിന്റെയും സാരം ഒന്ന്.