ഭഗവദ്ഗീത · Jnana Karma Sannyasa Yogaഅദ്ധ്യായം 4, ശ്ലോകം 13 (4.13)

ശ്ലോകത്തിന്റെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ. (1) ചാതുർവർണ്ണ്യത്തിന്റെ സൃഷ്ടി — ഗുണകർമ്മവിഭാഗമനുസരിച്ച്; (2) ഭഗവാൻ കർത്താവായിരിക്കെത്തന്നെ അകർത്താവ്.

പരമ്പരാഗത വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ — എഴുതപ്പെട്ടതുപോലെ:

• ശങ്കരാചാര്യർ: നാല് വർണ്ണങ്ങൾ ഈശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചു — പുരുഷസൂക്തമനുസരിച്ച് (brāhmaṇo 'sya mukham āsīt). ഗുണവിഭാഗം: സത്ത്വപ്രധാനൻ ബ്രാഹ്മണൻ (ശമം, ദമം, തപസ്സ് മുതലായ കർമ്മങ്ങൾ), സത്ത്വം ഗൗണവും രജസ്സ് പ്രധാനവുമായവൻ ക്ഷത്രിയൻ (ശൗര്യം, തേജസ്സ്), തമസ്സ് ഗൗണവും രജസ്സ് പ്രധാനവുമായവൻ വൈശ്യൻ (കൃഷി മുതലായവ), രജസ്സ് ഗൗണവും തമസ്സ് പ്രധാനവുമായവൻ ശൂദ്രൻ (śuśrūṣaiva karma — സേവ മാത്രം). തുടർന്ന് പ്രധാന ചോദ്യം: ഈ സൃഷ്ടികർമ്മത്താൽ ഭഗവാൻ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ? ഉത്തരം: māyā-saṃvyavahāreṇa — മായയുടെ വ്യവഹാരത്തിൽ കർത്താവായിരിക്കെത്തന്നെ paramārthataḥ akartāram — പരമാർത്ഥത്തിൽ അകർത്താവ്.
• മധുസൂദന സരസ്വതി: അതേ രീതിയിലുള്ള ഗുണ-വർണ്ണ വിഭാഗം; śarīrārambhaka-guṇa-vaiṣamyād api na sarve samāna-svabhāvāḥ — ശരീരത്തെ നിർമ്മിക്കുന്ന ഗുണങ്ങളുടെ അസമത്വത്താൽ എല്ലാവരും ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവരല്ല എന്നും പറയുന്നു.
• മധ്വാചാര്യർ: ഗുണവിഭാഗം അതേ ക്രമത്തിൽ; കർമ്മവിഭാഗം 18.42 മുതൽ പറയപ്പെടും.
• രാമാനുജാചാര്യർ: ഒരു വിശാലമായ വായന — cāturvarṇya-pramukhaṃ brahmādi-stamba-paryantaṃ kṛtsnaṃ jagat — നാല് വർണ്ണങ്ങൾ പ്രമുഖ ഉദാഹരണമായുള്ള, ബ്രഹ്മാവു മുതൽ പുൽക്കൊടി വരെയുള്ള സമ്പൂർണ്ണ ജഗത്തിനെ, സത്ത്വം മുതലായ ഗുണങ്ങളുടെയും അവയ്ക്കനുരൂപമായ കർമ്മങ്ങളുടെയും വിഭാഗമനുസരിച്ച് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചു — ഞാൻ തന്നെ അതിനെ രക്ഷിക്കുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ കർത്താവായിരിക്കെത്തന്നെ എന്നെ അകർത്താവായി അറിയുക (എങ്ങനെ — 4.14).

സത്യസന്ധമായ നിഗമനം: ശാസ്ത്രീയ വ്യാഖ്യാതാക്കൾ തങ്ങളുടെ കാലത്തെ സാമൂഹികവ്യവസ്ഥയെ (പ്രയോഗത്തിൽ ജന്മവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നത്) ഈ ശ്ലോകവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, ശൂദ്രന് "സേവ" എന്ന കർമ്മം എഴുതുന്നു. ഇത് അവരുടെ പരാമർശമാണ് — ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ പിന്തുണയല്ല.