ഭഗവദ്ഗീത · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)അദ്ധ്യായം 6, ശ്ലോകം 19 (6.19)

ഉപമ ആരുടേത്? ശ്ലോകത്തിൽ "sā upamā" — ആരുടെ ഉപമ എന്നതിൽ സൂക്ഷ്മമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്.

ശങ്കരാചാര്യർ — ചിത്തത്തിന്റേത്. Yathā dīpaḥ … nivāte vāta-varjite deśe sthitaḥ na iṅgate na calati — കാറ്റില്ലാത്തിടത്തെ ദീപം ഇളകുന്നില്ല; sā upamā … yoga-jñaiḥ citta-pracāra-darśibhiḥ smṛtā — ചിത്തത്തിന്റെ ഗതി കാണുന്ന യോഗജ്ഞരാണ് ഈ ഉപമ നൽകിയത്; തുടർന്ന് ekāgrībhūtaṃ nivāta-pradīpa-kalpaṃ sat — ഏകാഗ്രമായ ചിത്തം കാറ്റില്ലാത്തിടത്തെ ദീപംപോലെയാകുന്നു. അതായത് ഉപമ യോഗിയുടെ ചിത്തത്തിന്റേതാണ്.

ആചാര്യ രാമാനുജൻ — ആത്മസ്വരൂപത്തിന്റേത്. Nivātastho dīpo yathā na iṅgate na calati acalaḥ saprabhaḥ tiṣṭhati — കാറ്റില്ലാത്തിടത്തെ ദീപം അചലവും പ്രഭയോടുകൂടിയതുമായി നിലകൊള്ളുന്നു; yatacittasya nivṛtta-sakaletara-mano-vṛtteḥ yoginaḥ ātmani yogaṃ yuñjataḥ ātma-svarūpasya sā upamā — ഈ ഉപമ (യോഗിയുടെ) ആത്മസ്വരൂപത്തിന്റേതാണ്: niścalo jñāna-prabha ātmā tiṣṭhati — മറ്റെല്ലാ മനോവൃത്തികളും നിലയ്ക്കുമ്പോൾ ആത്മാവ് നിശ്ചലമായി ജ്ഞാനപ്രഭയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു.

വ്യത്യാസം: ശങ്കരൻ — ദീപം = സ്ഥിരമായ ചിത്തം; രാമാനുജൻ — ദീപം = ആത്മാവ്, അതിന്റെ ജ്വാല = ജ്ഞാനം (5.16-ലെ "സൂര്യനും പ്രഭയും" എന്ന ഉപമയുമായി യോജിക്കുന്നു).