भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 14 (1.14)

पहिले दृश्य — कृष्ण आणि अर्जुन एका रथात. गीतेची मुख्य पात्रे इथे पहिल्यांदा समोर येतात — आणि एकत्र. संजय त्यांना वेगवेगळे नव्हे, एका जोडीप्रमाणे दाखवतात (द्विवचनी क्रियापद). पुढे संपूर्ण गीता याच रथावर, याच दोघांमध्ये चालेल.

रथाचे वैशिष्ट्य. कौरवांचे सेनापती भीष्मही रथावर होते, सर्व योद्धे रथांवर होते. मग संजय या रथाचे इतके वर्णन का करतात? मधुसूदन सरस्वती सांगतात — कारण हा रथ असाधारण होता: अग्नीने दिलेला, दुष्प्रधर्ष्य (ज्यावर हल्ला करणे अत्यंत कठीण). महाभारताच्या कथेनुसार खांडववनाच्या प्रसंगी अग्नीने अर्जुनाला हा रथ दिला होता. याचा अर्थ: "हे दोघे सर्व प्रकारे अजेय आहेत."

पांढरे घोडे. अर्जुनाच्या रथाचे पांढरे घोडे प्रसिद्ध होते; म्हणूनच अर्जुनाचे एक नाव श्वेतवाहन (पांढऱ्या वाहनाचा) असेही आहे. पांढरा रंग परंपरेत पावित्र्य आणि सात्त्विकतेचे प्रतीक मानला जातो — पण ही प्रतीक-व्याख्या आहे; श्लोक फक्त रंग सांगतो.

"Divyau śaṅkhau" — दिव्य शंख. कौरव पक्षाच्या शंखांसाठी संजयांनी हा शब्द वापरला नाही. कृष्ण आणि अर्जुन यांचे शंख "दिव्य" आहेत. पुढच्या श्लोकात त्यांची नावे येतील — आणि मधुसूदन नेमकी हीच गोष्ट पकडतात की पांडव पक्षाचे शंख आपापल्या नावांनी प्रसिद्ध आहेत, तर कौरव पक्षात एकही शंख आपल्या नावाने प्रसिद्ध नाही.

प्रत्युत्तरादाखल शंख — पुढाकार नव्हे. लक्ष देण्याजोगी गोष्ट: पहिला शंख कौरव पक्षाकडून आला (भीष्म, 1.12). पांडव पक्षाचा शंख त्याचे उत्तर आहे. संजयांचा क्रम ही गोष्ट नोंदवतो.