भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 15 (1.15)

शंखांची नावे का? मधुसूदन सरस्वती एक धारदार गोष्ट सांगतात: पांडव पक्षाचे शंख आपापल्या नावांनी प्रसिद्ध आहेत — पांचजन्य, देवदत्त, पौंड्र, अनंतविजय, सुघोष, मणिपुष्पक — "पण आपल्या (धृतराष्ट्रांच्या) सैन्यात एकही शंख आपल्या नावाने प्रसिद्ध नाही." संजयांचा हा विस्तार पांडव पक्षाची श्रेष्ठता दाखवण्याचा एक मार्ग आहे. लक्षात ठेवा, संजय धृतराष्ट्रांचे स्वतःचे सारथी आहेत — तरीही ते सत्य सांगतात.

प्रत्येक नाव एक संदेश — मधुसूदनांच्या मते:

• Hṛṣīkeśa (कृष्ण): "इंद्रियांचे स्वामी" — मधुसूदन: हे नाव सांगते की सर्वांचे अंतर्यामी ईश्वर पांडवांचे सहायक आहेत. गीतेत कृष्णासाठी हे नाव अनेकदा येते — विशेषतः जेव्हा मन आणि इंद्रियांची गोष्ट असते.
• Dhanañjaya (अर्जुन): "धन जिंकणारा" — मधुसूदन: राजसूयाच्या वेळी दिग्विजयात अर्जुनाने सर्व राजांना जिंकून धन आणले, म्हणून हे नाव; अर्थ — "हा सर्व प्रकारे अजेय आहे."
• Bhīmakarmā Vṛkodara (भीम): "भयंकर कर्मांचा" — मधुसूदन हिडिंबवधासारख्या कर्मांचे उदाहरण देतात. "वृकोदर" — लांडग्यासारख्या पोटाचा, म्हणजे खूप अन्न पचवणारा आणि अत्यंत बलवान.

शंखांची नावे: Pāñcajanya — पुराणांतील प्रसिद्ध कथेनुसार कृष्णाने पंचजन नावाच्या असुराला हरवून हा शंख मिळवला होता (ही कथा श्लोकात किंवा टीकेत नाही; म्हणून स्रोत-टीप पाहा). Devadatta — नावाचा शब्दशः अर्थ "देवांनी दिलेला". Pauṇḍra — भीमाचा विशाल शंख (mahāśaṅkha).

कृष्णाचा शंख — पण शस्त्र नाही. महाभारतानुसार कृष्णाने या युद्धात शस्त्र न उचलण्याचे वचन दिले होते. तरीही ते शंख वाजवतात — युद्धात सहभागी होण्याचा नव्हे, तर अर्जुनाचे सारथी आणि साथीदार असण्याचा संकेत.