भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 13 (1.13)

एका व्यक्तीपासून संपूर्ण सैन्यापर्यंत. भीष्मांचा एक शंख — आणि संपूर्ण कौरव सैन्याची वाद्ये "सहसैव" (त्याच क्षणी) वाजू लागली. सेनापतीचा संकेत मिळताच समूह जागा होतो. हे दाखवते की नेतृत्वाची एक कृती संपूर्ण समूहाची भावना कशी बदलते.

"Sa śabdas tumulo 'bhavat" — ध्वनी घोर झाला. संजय ध्वनीची तीव्रता सांगतात, पण परिणामाबद्दल काहीच बोलत नाहीत. मधुसूदन सरस्वती इथे एक सूक्ष्म मुद्दा पकडतात: ध्वनी घोर होता, तरीही पांडवांमध्ये कोणतीही घबराट झाली नाही — हाच अभिप्राय आहे. याची तुलना 1.19 शी करा, जिथे पांडवांच्या शंखध्वनीबद्दल स्पष्ट म्हटले आहे की त्याने धृतराष्ट्राच्या पुत्रांची हृदये विदीर्ण केली. संजयांचे वर्णन दोन्ही पक्षांच्या ध्वनींना वेगवेगळ्या परिणामांसह मांडते.

गोंगाट आणि शक्ती. कौरव सैन्य मोठे आहे, त्याची वाद्ये अनेक आहेत, गोंगाट खूप आहे. पण गोंगाटाच्या प्रमाणावरून सैन्याचा संकल्प मोजला जात नाही. ही गोष्ट पुढच्या श्लोकांत अधिक स्पष्ट होईल.