ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Arjuna Vishada Yogaଅଧ୍ୟାୟ 1, ଶ୍ଳୋକ 18 (1.18)

"Pṛthivīpate" — ହେ ପୃଥିବୀପତି! ସଞ୍ଜୟ ମଝିରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି — "ହେ ପୃଥିବୀର ସ୍ୱାମୀ"। ମଧୁସୂଦନ ସରସ୍ୱତୀ ଏହାର ଭାବ କହନ୍ତି: "ହେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସ୍ଥିର ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।" ଯେପରି ସଞ୍ଜୟ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଣ୍ଣନା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ କଠିନ ହେବ (1.19 — "ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଚିରିଦେଲା")।

ଏହି ସମ୍ବୋଧନରେ ଏକ ହାଲୁକା ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିହେବ: ଯାହାଙ୍କୁ "ପୃଥିବୀର ସ୍ୱାମୀ" କୁହାଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହିଁ ବାଜି ଉପରେ ଲାଗିଛି। ଏହା ଆମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା।

"Pṛthak pṛthak" — ଅଲଗା ଅଲଗା। କୌରବ ପକ୍ଷରେ ବାଦ୍ୟ "ସହସୈବ" — ହଠାତ୍ ଏକାଠି ବାଜିଥିଲା (1.13)। ପାଣ୍ଡବ ପକ୍ଷରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧା ନିଜ ନିଜ ଶଙ୍ଖ ଅଲଗା ଅଲଗା ବଜାଇଲେ। ଏକ ପଠନ ଏହା ହୋଇପାରେ ଯେ ସଞ୍ଜୟ ପାଣ୍ଡବ ପକ୍ଷର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପରିଚୟ ଓ ସଂକଳ୍ପକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ତୁଳନା ପାଠରୁ ବାହାରିଛି, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଅର୍ଥ ଆମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା।

ତିନି ପିଢ଼ି। ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ ଦ୍ରୁପଦ (ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପିତା), ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ) ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି। 1.6 ପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

ଅଭିମନ୍ୟୁ — "mahābāhu"। ମହାବାହୁ (ଲମ୍ବା/ବଳଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା) ସଂସ୍କୃତରେ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ବୀର-ବିଶେଷଣ; ଗୀତାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର "ମହାବାହୋ" କୁହାଯାଏ।