భగవద్గీత · Arjuna Vishada Yogaఅధ్యాయం 1, శ్లోకం 18 (1.18)
మూల సంస్కృతం · సఞ్జయః
ద్రుపదో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వశః పృథివీపతే
సౌభద్రశ్చ మహాబాహుః శఙ్ఖాన్ దధ్ముః పృథక్ పృథక్
॥ 1.18 ॥
drupado draupadeyāśca sarvaśaḥ pṛthivīpate
saubhadraśca mahābāhuḥ śaṅkhān dadhmuḥ pṛthak pṛthak
అనువాదం
"…ద్రుపదుడు, ద్రౌపది కుమారులు, మహాబాహువైన సుభద్రా-పుత్రుడు (అభిమన్యుడు) — ఓ పృథివీపతీ (ధృతరాష్ట్రా)! — వీరందరూ అన్ని వైపుల నుండీ తమతమ శంఖాలను వేర్వేరుగా ఊదారు."
భావార్థం
"పృథివీపతే" — ఓ పృథివీపతీ! సంజయుడు మధ్యలో ధృతరాష్ట్రుడిని సంబోధిస్తాడు — "ఓ భూమికి స్వామీ". మధుసూదన సరస్వతి దీని భావాన్ని చెబుతారు: "ఓ ధృతరాష్ట్రా, స్థిరంగా ఉండి వినండి." తరువాతి వర్ణన రాజుకు కష్టంగా ఉంటుందని సంజయునికి తెలిసినట్లుంది (1.19 — "ధృతరాష్ట్రుని పుత్రుల హృదయాలను చీల్చివేసింది").
ఈ సంబోధనలో ఒక సన్నని వ్యంగ్యం కూడా చదవవచ్చు: "భూమికి స్వామి" అని పిలువబడుతున్నవాని పుత్రుల రాజ్యమే పణంగా ఉంది. ఇది మా వ్యాఖ్యానం.
"పృథక్ పృథక్" — వేర్వేరుగా. కౌరవ పక్షంలో వాద్యాలు "సహసైవ" — ఒక్కసారిగా కలిసి మోగాయి (1.13). పాండవ పక్షంలో ప్రతి యోధుడూ తనతన శంఖాన్ని వేర్వేరుగా ఊదాడు. సంజయుడు పాండవ పక్షంలోని ప్రతి యోధుని వ్యక్తిగత గుర్తింపునూ సంకల్పాన్నీ నొక్కి చెబుతున్నాడని ఒక పఠనం కావచ్చు. ఈ పోలిక పాఠం నుండి వచ్చింది, కానీ దాని అర్థం మా వ్యాఖ్యానం.
మూడు తరాలు. ఈ శ్లోకంలో ద్రుపదుడు (ద్రౌపది తండ్రి), ద్రౌపది కుమారులు, అభిమన్యుడు (అర్జునుని కుమారుడు) కలిసి ఉన్నారు. 1.6 లో వలె ఇక్కడ కూడా తరువాతి తరం యుద్ధంలో నిలబడి కనిపిస్తుంది.
అభిమన్యుడు — "మహాబాహు". మహాబాహు (పొడవైన/బలమైన బాహువులు గలవాడు) సంస్కృతంలో ఒక సాంప్రదాయిక వీర-విశేషణం; గీతలో అర్జునుడిని కూడా పదే పదే "మహాబాహో" అని పిలుస్తారు.
AI-assisted draft translation — under review.