ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Jnana Vijnana Yogaଅଧ୍ୟାୟ 7, ଶ୍ଳୋକ 4 (7.4)

ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ — ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ। Bhūmiḥ iti pṛthivī-tanmātram ucyate na sthūlā — "ଭୂମି" ଏଠାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନ୍ମାତ୍ରା, ସ୍ଥୂଳ ମାଟି ନୁହେଁ (କାରଣ "ଆଠ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ପ୍ରକୃତି" କୁହାଯାଇଛି)। Manaḥ iti manasaḥ kāraṇam ahaṃkāraḥ — "ମନ"ରୁ ତାହାର କାରଣ ଅହଙ୍କାର; buddhiḥ … mahat-tattvam; ahaṃkāraḥ iti avidyā-saṃyuktam avyaktam — ଅହଙ୍କାର ଅର୍ଥାତ୍ ଅବିଦ୍ୟାଯୁକ୍ତ ଅବ୍ୟକ୍ତ (ମୂଳ ପ୍ରକୃତି); ଉପମା: yathā viṣa-saṃyuktam annaṃ viṣam ity ucyate — ଯେପରି ବିଷ ମିଶା ଅନ୍ନକୁ "ବିଷ" କୁହାଯାଏ। ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକୃତି me mama aiśvarī māyā-śaktiḥ — ମୋର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ମାୟା-ଶକ୍ତି।

ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ରାମାନୁଜ — ଭୋଗର ଜଗତ। Asya vicitrānanda-bhogya-bhogopakaraṇa-bhoga-sthāna-rūpeṇa avasthitasya jagataḥ prakṛtiḥ — ଏହି ବିଚିତ୍ର ଜଗତ — ଭୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ, ଭୋଗର ସାଧନ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ), ଏବଂ ଭୋଗର ସ୍ଥାନ — ଏହାର ପ୍ରକୃତି gandhādi-guṇaka-pṛthivy-ap-tejo-vāyv-ākāśādi-rūpeṇa manaḥ-prabhṛtīndriya-rūpeṇa ca mahad-aṃkāra-rūpeṇa ca (corpus: महदंकार — "mahad-ahaṃkāra"ର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ/ତ୍ରୁଟି ରୂପ) ଆଠ ରୂପରେ madīyā — ମୋର।

ପାର୍ଥକ୍ୟ: ଶଙ୍କର — ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ କାରଣ ରୂପରେ (ତନ୍ମାତ୍ରା, ମହତ୍, ଅବ୍ୟକ୍ତ) ପଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରକୃତିକୁ ମାୟା-ଶକ୍ତି କୁହନ୍ତି; ରାମାନୁଜ — ପ୍ରକୃତି ଜଗତର ବାସ୍ତବିକ ଉପାଦାନ, ଭଗବାନଙ୍କ "ନିଜର"।